| بشناسيداين ويكي پدياي فارسي را By : - 01-اسفند-1385 |
{{Image1}}دايره المعارف ويكي پديا از طرف يك بنياد غيرانتفاعي به نام ويكي مديا پشتيباني ميشود و يكي از بيست وب سايت برتر جهان از لحاظ تعداد بازديدكنندگان به شمار ميآيد. در زمان حاضر بيش از چهار ميليون مقاله در اين سايت وجود دارد و بيش از سه ميليون كاربر در روز به آن مراجعه ميكنند.
پس به اين ترتيب ويكيپديا دانشنامهاي است همگاني و آزاد؛ بدين معني كه همه ميتوانند به نوشتن و ويرايش نوشتارهاي موجود در آن بپردازند.
ويكيپديا با همكاري خوانندگانش نوشته ميشود. شما حتي اگر با فارسي نوشتن در رايانه هم ناآشنا هستيد ميتوانيد به راهنماي فارسينويسي ويكيپديا برويد و خودآموز فارسي آنرا بخوانيدو يا براي راهنمايي بيشتر به صفحه راهنماي انگليسي مراجعه كنيد. آدرس ويكي پدياي فارسي در اينترنت اين است:
البته آنچه شما در ويكي پدياي فارسي مينويسيد بايد مطابق با اساسنامه ويكيپديا باشد؛ يعني مطالب بيطرفانه و بدون پايمال كردن حق نشر ديگران نوشته شده باشند.
مديريت بررسي نوشتارها در ويكي پديا توسط گروهي از گردانندگان انجام ميشود. كساني كه در امر تكميل اين پروژه بيپايان مشاركت ميكنند، به همزبانان خود ياري رساندهاند تا در امر گردآوري بيهمتاترين دايرهالمعارف جهاني سهمي داشته باشند.
گشت و گذار در ويكيپديا
جالب است بدانيد كه ويكيپديا اطلاعات زيادي درباره انواع و اقسام موضوعات دارد. براي امتحان به صفحه اصلي آن در همان آدرسي كه گفتيم يعني http://fa.wikipedia.org برويد، موضوعي را كه برايتان جذاب است انتخاب كنيد و شروع كنيد به كندوكاو. در بالاي هر صفحه هم قسمتي براي جستجو وجود دارد تا بتوانيد اطلاعات مورد نظرتان را به سرعت پيدا كنيد.
اگر چيزي را خوانديد و واقعا برايتان جالب بود، مي توانيد خودتان يادداشتي را در قسمت صفحه بحث مقاله بنويسيد. براي اين كار اول پيوند بحث درباره اين صفحه را انتخاب كنيد (در نوار كناري راست صفحه به دنبال آن بگرديد) تا به صفحه بحث برويد. سپس ويرايش اين صفحه را در صفحه بحث انتخاب كنيد. و نظرتان را درباره آنچه كه خواندهايد بنويسيد. حتما آگاهي از نظرات مثبت شما مايه خوشحالي ديگران خواهد شد.
جالب اينجاست كه اگر ويكي پديا به موضوعي نپرداخته باشد يا شما براي پيدا كردن چيزي دچار دردسر شدهايد،ميتوانيد از ميز مرجع بپرسيد يا موضوع را به ليست مقالات درخواستي مورد نظرتان اضافه كنيد.
ويرايش
شايد اين نكته هم برايتان جالب باشد كه هركسي ميتواند هر يك از صفحات ويكيپديا را كه دلش بخواهد ويرايش كند. كافي است پيوند ويرايش اين صفحه را در بالا يا پايين صفحهاي كه فكر ميكنيد لازم است با ويرايش شما بهترو كاملتر شود؛ انتخاب كنيد. براي اين كار صلاحيت خاصي لازم نيست. حتي لازم نيست به سيستم وارد شويد. براي اينكه اين كار را تمرين كنيد - بدون ريسك خراب كردن يك مقاله كه فرد يا افراد ديگري زحمت آنرا كشيدهاند - سري به گودال ماسهبازي بزنيد. گودال ماسه بازي در واقع جايي است كه ميتوانيد هرچقدر دلتان ميخواهد تمرين ويرايش كنيد. براي تمرين ويرايش يك صفحه بايد آن را در گودال ماسهبازي كپي كنيد.
يك راه ساده براي كمك به ويكي پديا، استفاده ازخود ويكيپديا است، درست مانند هر دانشنامه ديگر؛ با اين تفاوت كه هر وقت به ايرادي برخورديد - مثلا به يك غلط املايي يا به يك جمله نامفهوم - پيوند <ويرايش اين صفحه> را انتخاب كنيد و درستش كنيد.
مسئولان ويكي پديا بر اين باورند كه بايد در ويرايش صفحهها جسور باشيد و هرگونه بهبودي را اعمال كنيد و زياد نگران اشتباه
كردن نباشيد. اشتباهات كوچك را هميشه ميتوانيد بعدا اصلاح كنيد يا ديگران اصلاح كنند. شايد اين مساله كمي ترسناك به نظر برسد.
براي توضيح دليل عملي بودن اين كار و اينكه خودتان ببينيد راست ميگوييم برويد و بخش پاسخ به ايرادهاي معمول را ببينيد. ويكيپديا با وجود داشتن تعداد زيادي مقاله، همچنان به خاطر اضافه شدن مقالات جديدي كه كساني مثل شما مينويسند، در حال رشد است. شما ميتوانيدبه بخش يك مقاله كاملا تازه را شروع كنيد. برويد و يا اينكه يكي از مقالات موجود در ويكي پديا را انتخاب كرده و بخشي جديدي را به آن اضافه كنيد.
سياستها و توصيههاي ويكي پديا
البته بهتر است پيش از هر كاري نگاهي به سياستها و توصيههاي ويكي پديا بياندازيد. به خصوص سياست ديدگاه بيطرف كه به اين معناست كه مقالات نبايد جانبدارانه باشند و بايد ديدگاههاي مختلف درباره يك موضوع را منصفانه و دلسوزانه بيان كنند. اگر متوجه شديد كه تغييرات شما را اصلاح يا حذف ميكنند، براي پيدا كردن علت برويد به قسمتهاي تاريخچه صفحه، صفحه بحث خودتان و صفحه بحث مقاله تا علت را پيدا كنيد.
بد نيست اين را هم بدانيد كه تمام مشاركتها در ويكيپديا تحت اجازهنامه مستندات آزاد گنو(GFDL) منتشر ميشوند. اين اجازهنامه قابليت توزيع آزاد و رايگان ويكيپديا را براي هميشه تضمين ميكند (براي اطلاع بيشتر در اين زمينه برويد قسمت ويكيپديا:حقوق تكثير را بخوانيد)
ميز كمك
ويكي پديا يك صفحه هم دارد به نام ميز كمك و اين صفحه با اين هدف راهاندازي شده تا كاربران متفاوت (اعم از تازهكاران و كاربران ناشناس) پاسخي براي پرسشهاي خود در مورد ويكيپديا، مقالات و فرآيندهاي مربوط به ويرايش در آن، دريافت كنند. شما اگر هر پرسشي درباره ويكي پديا داشته باشيد ميتوانيد پرسش خود را در زير پرسش و پاسخهاي پيشين بياوريد و جوابتان را دريافت كنيد.
جستجو در ويكي پديا
در سمت راست هر صفحه در ويكي پديا، جعبه متني وجود دارد كه بالاي آن عبارت جستجو شود و در زير آن كليدهاي برو و جستجو شود نوشته شدهاند.
شما ميتوانيد موردي را كه در پي آن هستيد در جعبه جستجو وارد كرده و كليدEnter را فشار دهيد؛ يا يكي از كليدهاي برو يا جستجو شود را كليك كنيد.
مهمترين نكته جستجو اين است كه تنها به دنبال واژههاي داخل علامت نقل قول نگرديد. ابتدا جستجوي خود را بدون اين علامت انجام دهيد. اگر نتيجه خوبي به دست نياورديد، چند واژه خارج از علامت نقل قول قرار دهيد يا چند تا بيشتر اضافه كنيد تا عبارت جستجو محدودتر شود.
آنكه شروع كرد
آغازگر ويكي پدياي فارسي روزبه پورنادر (متولد فروردين1358)، يكي از فعالان نرمافزارهاي آزاد در ايران است. پورنادركه ويكيپدياي فارسي را راهاندازي كرده؛ مدير فني سابق نرمافزار فارسيتك نيز هست. او همچنين يكي از سهامداران و عضو هيئت مديره شركت فارسيوب شريف، كه در زمينه محليسازي نرمافزارهاي آزاد فعاليت ميكند، ميباشد.
درباره او در ويكي پدياي فارسي آمده است كه او در سال 1996 در المپياد بينالمللي انفورماتيك به مدال طلا دست يافت. همچنين از موفقيتهاي او ميتوان به كسب چند مدال طلا و نقره در المپيادهاي كشوري اشاره كرد. يكبار نيز در سال 2002 موفق به حضور در مرحله نهايي مسابقاتACM شد. او با احراز هشت مدال المپياد داخلي و خارجي در اين زمينه ركوردي دست نيافتني در ايران دارد.
او در سال 2003 از طريق برنامه توسعه سازمان ملل(United Nations Development Programme) ماموريت يافت تا گزارشي براي نيازمنديهاي بوميسازي رايانهاي براي زبانهاي اصلي كشور افغانستان تهيه كند. اين گزارش كه با همكاري مايكل اورسن نوشته شدهاست مورد استفاده وزارت ارتباطات افغانستان قرار گرفت.
مدخلهاي ويكي پديا
ويكي پديا داراي اين مدخلهاست:
علوم پايه: فيزيك - رياضيات - شيمي - زيستشناسي - جغرافيا - زمينشناسي - ستارهشناسي
علوم كاربردي: مهندسي - فناوري - رايانه - پزشكي -علم بهداشت - حقوق - بازاريابي - كشاورزي - ارتباطات - اقتصاد
علوم انساني و فلسفه: ادبيات - تاريخ - دين - جامعهشناسي - روانشناسي - زبانشناسي - باستانشناسي - علوم سياسي - فلسفه
فرهنگ و هنر: هنر - موسيقي - رسانهها - ورزش - سرگرميها - بزرگان و مشاهير
پروژههاي مشابه
و بالاخره بنگاه غير انتفاعي ويكيمديا (بنيانگذار ويكي پديا) چندين پروژه چند زبانه با محتويات آزاد با عناوين زير هم در دست اقدام دارد:
ويكيواژه: فرهنگ واژهها و اصطلاحنامه
ويكينسك: متون و كتابچه راهنماهاي آزاد
ويكيگفتاورد: مجموعهاي از نقل قولها
ويكينبشته: متون پايه و مرجع آزاد
ويكيگونه: راهنماي گونههاي زيستي
ويكيگزارش: مرجع خبري با محتواي آزاد
ويكيانبار: انبار پروندههاي چندرسانهاي عمومي
فراويكي: هماهنگكننده پروژههاي ويكيمديا
راهنمايي براي نوشتن مقالههاي بهتر اما درباره اين بخش از مقاله كه به عنوان راهنمايي براي نوشتن مقالههاي بهتر به شما ارائه ميكنيم بخشي از سياست رسمي ويكيپديا نيست. فقط مجموعهاي از پيشنهادها براي بهتر كردن ظاهر مقالههاي شما است. پس خيالتان راحت باشد.
اين مقاله دربردارنده هيچ قانون و ضابطهاي نيست. به خاطر بسپاريد كه: اگر قوانين و ضوابط يا چيزهايي از اين قبيل شما را دستپاچه، افسرده و از شركت از ويكي دلسرد ميكند فراموششان كنيد و به كار خود ادامه دهيد
صورت ظاهري مقاله
صورت ظاهري يك مقاله اهميت دارد. مقالههاي خوب با مطالبي مقدماتي آغاز ميشوند و سپس اطلاعات را در ساختاري روشن ارائه ميدهند و در انتهاي آنها پيوستهايي چون فهرست منابع و جستارهاي وابسته آورده ميشود.
مطالب مقدماتي: مقالات خوب با بخشي مقدماتي آغاز ميشوند كه در آن موضوع بهاختصار معرفي ميشود. قسمت آغازين را در آينده بهتفصيل توضيح خواهيم داد.
اندازه: خود مقالات بايد كوتاه باشند. آنچه گفتني است را بگوييد اما افراط نكنيد. بايد سعي شود كه اندازه مقالات (جز فهرستها) كمتر از 32 كيلوبايت باشد. وقتي متن قابل خواندن (يعني شامل كدهاي ويكي نميشود) از اين مقدار (32 كيلوبايت) بيشتر ميشود بايد به بخشهاي ريزتر شكسته شود. اين كار به خوانشپذيري و سادهكردن ويرايش كمك خواهد كرد. براي اين كار مطالب زيربخش به مقاله جديدي منتقل ميشود عنوان زيربخش مقاله حفظ ميشود و عنوان مقاله جديدي كه بر آن اساس نوشته شده است به صورت ايتاليك ميآيد. مثلا مقاله اصلي: تاريخ عجيبستان ولي خلاصه مطالب منتقل شده در همان مقاله اصلي ميآيد.
همچنين هنگام ويرايش مقالههاي 32 كيلوبايتي ممكن است مشكلاتي فني پيش بيايد. به علاوه فقط تعداد اندكي از ويراستاران حاضرند يك متن 50 يا 70 كيلوبايتي و فاقد ساختاري درست را از آغاز تا انجام بخوانند تا مثلا اطمينان حاصل كنند كه فلان مطلبي كه ميخواهند به آن بيفزايند از قبل وجود ندارد. نتيجه اين ميشود كه اطلاعات در جاي غلط وارد ميشود يا دوبارهكاري ميشود يا اصلا وارد نميشود.
بندها: بندها بايد كوتاه باشند تا كمتر به چشم فشار بيايد، اما نه بيش از اندازه كوتاه. موارد و جملههاي شبيه هم را در كنار هم بياوريد تا خوانشپذيري مطلب بهتر شود. معمولا يك بند بلند را ميتوان به دو يا چند بند كوتاهتر با مضاميني شبيه هم شكست، به شرطي كه بندهاي دوم به بعد با جملهاي مقدماتي از لحاظ معنايي به هم ارتباط داده شوند. اين عبارت آغازين ميتواند خيلي كوتاه باشد مثلا <مثال ديگر ....> از طرف ديگر يك بند تكجملهاي توجه خيلي زيادي به خود جلب ميكند پس مطلب آوردهشده بايد بسيار مهم باشد. مقالهاي كه تماما از بندهاي تكجملهاي تشكيل يافته است معمولا ميتواند به صورت مقالهاي با چند بند چندجملهاي نوشته شود.
عنوانها: عنوانها به قابلفهمساختن مقالهها و نيز ايجاد فهرست مندرجات كمك ميكنند. (رجوع كنيد به ويكيپديا:بخشها). از آنجا كه عنوانها شامل سلسله مراتب ميشوند و بعضي از افراد ترجيحاتشان به گونهاي استعنوانها كه عنوانها با عدد ميآيند، هنگام عنوانبندي بايد با عنوان آغاز كنيد و بعد زيرعنوان و بعد زيرزيرعنوان الي آخر... بله، عنوان در بعضي از مرورگرها به طرز فجيعي بزرگ است، اين مشكل در آينده خيلي راحت باstyle sheet رفع خواهد شد در حالي كه يك مقاله فاقد سلسله مراتب به اين راحتي قابل اصلاح نيست.
گرچه بسياري ترجيح ميدهند ازbullet point به جاي زيرعنوان استفاده كنند، قلم سياه نبايد استعمال شود. رفتارهاي خوبHTML اقتضا ميكند كه عنوانها با عنوان مشخص شوند. اينكه زيرعنوانهاي مفصل بايد به مقالههاي جداگانه منتقل شوند يا در همان صفحه بمانند يك امر سليقهاي است.
تصويرها: اگر مقالهاي با آوردن تصاويري گوياتر ميشود، تصوير را جايي نزديك متني كه تصوير به فهم آن كمك ميكند قرار دهيد. هرگاه شك داشتيد خواننده را متوجه تصوير سازيد (نگاره سمت چپ).
براي كسب اطلاعات بيشتر به ويكيپديا:خودآموز تصوير رجوع كنيد.
پيوستهاي استاندارد: بعضي از بخشهاي اختياري در پايان مقاله ميآيند.
گفتاوردها (يا نقل قولها): در اين بخش فهرستي از گفتاوردهاي به يادماندني پيرامون مطلب آورده ميشود.
جستارهاي وابسته: در اينجا Bullet list ساير مقالههاي ويكيپديا كه مرتبط با موضوع هستنند آورده ميشود.
منابع: در اين قسمت فهرست منابع آورده ميشود براي اطلاعات بيشتر رجوع كنيد به شيوهنامه ارجاع به منابع. در هر صورت به خاطر بسپاريد كه مهمترين چيز آوردن كامل مشخصات منبع است شيوه ارائه آن در درجه بعدي اهميت است.
پيوند به بيرون: توجه داشته باشيد كه هيچ پيوندي بدون توضيح يا با توضيح مبهم نگذاريد. توضيح پيوندها بايد گويا باشد.
اگر سر و كارتان با موضوعات بحثانگيز است خوب است كه اشاره كنيد كه وبگاه متعلق به طرفداران كدام ديدگاه است. در ضمن خوب است كه پيوندها را دستهبندي كنيد.
هنگامي كه به پيوندهاي ويكيپديايي (پيوند داخلي) نياز داريم، از پيوند خارجي استفاده نكنيد. يعني اگر احتياج به مقالهاي در ويكيپديا داريم پيوندي داخلي ايجاد كنيم (هرچند كه خالي است). پيوندهاي بيروني فقط در قسمت مربوط به پيوند به بيرون بياوريد. مثلا اگر در حال نوشتن مقالهاي پيرامون دكارت هستيد و يك مقاله عالي برخط پيرامون راسيوناليسم (عقلگرايي) ميشناسيد كلمه راسيوناليسم را به آن مقاله پيوند ندهيد بلكه فقط به آن پيوندي داخلي به صورت [[راسيوناليسم]] بدهيد. اين پيوند به آن مقاله را در بخش پيوندهاي بيروني بياوريد. حتي هنگام ارجاع بهتر است كه نخست به پاورقي ارجاع دهيد و بعد پيوند بيروني را ذكر كنيد نه در داخل متن مقاله.
صورت ظاهري مقالهاي بلند: مدخلهاي ويكيپديا به تدريج كه افراد اطلاعات جديدي به آنها اضافه ميكنند بلند ميشوند. اين امر نميتواند تا ابد ادامه داشته باشد. مدخلهاي بينهايت بلند مشكلزا هستند. بنابراين بهتناوب بايد مطالب را از مدخلها خارج كنيم. مسلما اطلاعات نبايد از ويكيپديا حذف شود چرا كه اين امر با هدف ويكيپديا در تضاد است بلكه بايد مدخلهاي جديدي ايجاد شده و مطالب به آنها منتقل شوند.
مقالههاي داراي زيرموضوع: مدخلهاي ويكيپديا با گذشت زمان به نحوي رشد ميكنند كه نياز به ايجاد مقالههاي جديد به طور طبيعي احساس ميشود. متن هر مقاله شامل دنبالهاي از زيرموضوعات متفاوت اما مرتبط است. وقتي متن يكي از اين موضوعات به اندازهاي بلند شد كه ميتوانست تشكيل مقالهاي جداگانه دهد. مطالب به مقاله جديدي منتقل ميشود و در مقاله اصلي پيوندي به مقاله جديد گذاشته ميشود. (البته خلاصهاي از مقاله جديد در همان مقاله قديم ميآيد.) نشانهها:
مقالههاي بلندتر به بخشهايي چند شكسته ميشوند (هر كدام از اين بخشها چندين بند است.)
در حالت آرماني بسياري از اين بخشها هريك درواقع خلاصهاي از مقاله جداگانه و مفصلتري كه فقط به موضوع آن بخش ميپردازد، هستند. (در ابتداي بخش پيوند به مقاله مفصلتر به صورت:مقاله اصلي: فلان ميآيد.
مقالههاي پيرامون زيرموضوعها هركدام يك قسمت آغازين (پيشدرآمد) دارند.
يك قانون عمومي ميگويد مقالهها نبايد منجر به پيغام (هشدار اندازه اين مقاله ...)شوند. البته اين قانون استثنائاتي هم دارد. چون ممكن است اندازه بخش خوانشپذير (شامل ويكيكد نميشود) كمتر از 32 كيلوبايت باشد در اين صورت اين هشدار ناديده گرفته ميشود.
توازن بخشهاي مختلف صفحه: هنگامي كه به مقالهاي بلند با چندين و چند بخش ميپردازيد سعي كنيد كه ميان بخشهاي مختلف مقاله توازن برقرار كنيد. اينطور نباشد كه به يك بخش بيش از حد وزن و بها بدهيد و ساير بخشها را مغفول بگذاريد. در مقالههاي كوتاهتر اگر يكي از زيرموضوعات خيلي درازتر از بقيه است شايد نشانه آن باشد كه بايد مقاله جداگانهاي به آن اختصاص داده شود و تنها خلاصهاي از آن در صفحه اصلي بيايد.
چه سبك نگارشياي به كارگيريم؟ معمولا يكي از دو سبك نگارشي زير (كه البته شباهت بسياري به هم دارند) در ويكيپديا مرسوم است.
سبك اخباري: بعضي از ويكينويسان از طرفداران سبك اخبارياند. اين سبك، سبك نثر خبرهاي كوتاه صفحه آغازين روزنامهها و گزارشهاي خبري راديو و تلويزيون است. نه تنها شامل انتخاب واژگان و ساختار جملات ميشود بلكه شيوه خاصي هم براي ارائه اطلاعات و لحن و غيره دنبال ميكند. لزومي ندارد كه مقالههاي دانشنامه از اين سبك خاص نوشتاري تبعيت كنند اما آشنايي با اين سبك در تدوين صورت ظاهري و ساختار مقالهها ميتواند بسيار مفيد باشد.
سبك چكيدهگويي: اين سبك بسيار شبيه سبك اخباري است با اين تفاوت كه سر و كارش با مباحث (زير موضوعها) است نه با جملات. جان كلام اين است كه اطلاعات بايد به گونهاي در مقالهها بيايد كه افراد با سطح تقاضاهاي مختلف همگي به راحتي مستفيد شوند. يعني بسته به خواننده است كه تا چه عمقي ميخواهد بداند. آوردن خلاصههاي بلندتر و بلندتر به دنبال هم باعث ميشود مقدار زيادي اطلاعات ناگهان بر سر خواننده فرونريزد.
توجيه: ويكيپديا بر خلاف بعضي دانشنامههاي ديگر چون بريتانيكا به دو بخش خرد و كلان تقسيم نشده است. ما بايد هر دو گروه خوانندگان را در همين دانشنامه مستفيد كنيم. اساس سبك چكيدهگويي بر آن است كه تمام اطلاعات پيرامون يك مبحث نبايد در يك تكمقاله گرد آيد. چرا كه خوانندگان مختلف نيازهاي مختلفي دارند:
بعضي خوانندگان تنها نياز به يك خلاصه كوتاه دارند. (قسمت آغازين)
عده بيشتري احتياج به حجم متوسطي اطلاعات دارند. (مجموعهاي از بخشهاي چندبنده)
برخي نيز اطلاعاتي جامع و مفصل ميخواهند. (پيوند به مقالهاي كامل و جداگانه).
ما بايد تمام اين گروهها را مستفيد كنيم.
خواننده را در نظر بگيريد: خوانندگان ويكيپديا پيش زمينهها، تحصيلات و جهانبينيهاي گوناگوني دارند. سعي كيند كه مقالهتان را تا آنجا كه ميتوانيد همهفهم كنيد. خواننده احتمالا به قصد يادگيري مقاله را ميخواند. بنابراين كاملا ممكن است كه هيچ چيز پيرامون موضوع نداند. مقاله بايد براي چنين خوانندهاي هم مفيد باشد.
هرگاه ميتوانيد از به كاربردن اصطلاحات تخصصي پرهيز كنيد. البته فراموش نكنيد كه خواننده را در نظر بگيريد. فرضا مقالهاي با عنوان <نظريه پيمانه آبلي> احتمالا توسط خوانندهاي با دانش رياضي يا فيزيك پيشرفته خوانده ميشود. بنابراين استفاده از اصطلاحات تخصصي (البته با پيونددار كردن آنها و ارجاع به مقالههايي كه اين اصطلاحات را توضيح ميدهند) مشكلزا نيست.
اما فرضا مقالهاي با عنوان <فيزيك> احتمالا توسط يك شخص عادي كه دانش زيادي پيرامون فيزيك نداشته و ميخواهد كلياتي راجع به اين علم بداند خوانده ميشود. بنابراين بايد به زباني ساده نوشته شده و پيوندهايي نيز به مقالههاي تخصصيتر آورده شود. به علاوه بايد از آوردن اصطلاحات تخصصي تا جاي ممكن پرهيز كرد. اگر هم اصطلاحي تخصصي آورده ميشود در همان مقاله به اختصار توضيح داده شود.
بديهيات را ذكر كنيد: واقعياتي را كه به نظرتان بديهي ميآيد ذكر كنيد چرا كه لزوما براي خواننده بديهي نيست. آوردن اين بديهيات بايد در همان يكي دو جمله آغازين باشد. مثلا اين جمله را در نظر بگيريد:
فريدون كسي است كه ضحاك ماردوش را از سرير سلطنت به زير كشيده و در دماوند به بند ميكشد.
هيچ اشارهاي به اين موضوع نيست كه اين فريدون كيست. پادشاه است، افسانهاي يا تاريخي است و در چه زماني ميزيسته و غيره... به جاي جمله فوق ميتوان چنين گفت: فريدون از پادشاهان معروف اسطورهاي ايرانيان است.
اما نيازي نيست كه در توضيح زيادهروي كنيد و مثلا كلمه پادشاه را توضيح دهيد. معمولا تكرار لازم نيست. مثلا: <رستم فرخزاد سردار سپاه ايران در جنگ قادسيه بود.>
به اندازه كافي گويا است. ديگر لازم نيست بگوييم:
رستم فرخزاد يك ايراني بود و از سرداران سپاه ايران بود. او سردار سپاه ايران در جنگ قادسيه بود.
بخش آغازين: بخش آغازين يا پيش درآمد بخشي است كه پيش از نخستين سرفصل (زير عنوان) ميآيد. اين بخش بالاي فهرست مندرجات نشان داده ميشود (اگر مقاله بيش از سه زيرعنوان داشته باشد). بخش آغازين بايد اهميت موضوع، نتايج آن و اينكه اصلا چرا بايد برايمان مهم باشد را شرح دهد.
جمله نخست: اگر موضوع تعريف ميطلبد، جمله نخست بايد تعريفي مختصر و منطقي از آن ارايه دهد تا جايگاه مفهومي و منطقي مقاله روشن شود. نخستين باري كه عنوان مقاله در متن ميآيد بايد به صورت سياه باشد ولي نه دفعات بعد. به علاوه عنوان نبايد پيونددار باشد.
براي مثال مقالهاي پيرامون چارلز داروين نبايد به اين صورت آغاز شود:
داروين با انتشار اصل انواع سروصداي زيادي برانگيخت.
بلكه بايد به گونهاي شبيه اين آغاز شود:
چارلز داروين (1882-1809) يك زيستشناس و زمينشناس بود كه نظريه نوين تكامل را مطرح كرد.
ويكيپديا: شيوهنامه نوشتن زندگينامه توضيحات و پيشنهادهاي بيشتر و جامعتري پيرامون نوشتن مقالات زندگينامهاي در بر دارد.
يك مشكل متداول اين است كه مقالهنويسان اثري از آثار نويسنده را در صفحه مربوط به نويسنده پيونددار ميكنند و سپس مقاله مربوط به آن اثر را بدين گونه آغاز ميكنند: <الف سومين رمان او بود...> بدون آنكه اشاره كنند كه او به چه كسي برميگردد.
اگر مقاله پيرامون شخصيت يا مكاني داستاني (خيالي) است به اين موضوع اشاره كنيد. ممكن است خوانندگان ندانند كه برره روستايي خيالي است. مثلا:
برره روستايي خيالي در مجموعه تلويزيوني ...
بقيه بخش آغازين: آنگاه به توضيح ادامه دهيد. تعريف تا آنجا كه ممكن است بايد براي يك غيرمتخصص قابلفهم باشد.اگر مقاله دراز است (طولانيتر از يك صفحه)، باقيمانده بند آغازين بايد خلاصهاي از كل مقاله را ارائه كند. توجه داشته باشيد كه اهميت بنيادين يك موضوع، ممكن است عليرغم قابلفهمبودن بخش آغازين، بر يك خواننده غيرمتخصص پوشيده باشد. پس اهميتش را به خواننده بگوييد! مثلا:
جستارهاي وابسته
ويكيپديا: راهنماي مترجمان
همگرايي رسانهها ادامه دارد
اگرچه بيل گيتس بنيانگذار مايكروسافت 15 سال پيش از دفاتر بدون كاغذ حرف زد و چنين آيندهاي را پيشبيني كرد، اما هنوز بسياري از فايلهاي الكترونيك بهدست چاپ سپرده ميشوند. چرا كه خواندن متن چاپي سادهتر از خواندن بر روي اسكرين است. تنها تفاوت ميان اين دوران و دوره مورد نظر اين است كه سونامي ايميلها در امواج چاپ رخ داده است. پيشبيني شركتهاي دات كام مبني بر غلبه اينترنت و ساير رسانههاي الكترونيك بر چاپ، تنها در مواردي مثل دفترچهها و كاتالوگها به وقوع پيوسته است.
روزنامهها بيشترين تاثيرات را بر بخش نيازمنديهاي خود ديدهاند و مجلات هم براي خودشان وبسايت راهاندازي كردهاند و اعتبار چاپي خود را پشتوانه آن ساختهاند. اين فعاليتهاي الكترونيك در عين حال باعث افزايش درآمد هم شده است.
چاپكاران در حال استفاده از وب و شبكههاي پرقدرت تلفن براي انتقال عكس و مطلب هستند و حتي از وبلاگ، فتوبلاگ و روزنامهنگاري شهروندي هم بهره ميبرند.
چاپخانههاي سنتي يا ديجيتال هم دارند از طريق وب مشترييابي ميكنند و سفارشهاي آنلاين ميگيرند و خدمات
<وب به چاپ> ميدهند.
عدم علاقه جوانان به محصولات چاپي و كاهش شمار اشتراك در بسياري از كشورها به دليل تغييرات جمعيتي، تا حدود زيادي با انفجار نشريات رايگان متوازن شده است و هنوز بسياري از مشتريان براي كسب اطلاعات و يا خريد كالا بر انواع گوناگوني از رسانهها متكي هستند و در حالي كه بسياري از افراد از سرعت و رنگ در فضاي سايبر لذت ميبرند هنوز كماكان همان عده از يك كتاب يا روزنامه يا از مجلات تخصصي هم لذت ميبرند و اوقات فراغت خود را با آنها ميگذرانند.
رقابت رسانهاي كماكان به تصورات مشتريان و رسانهداران دامن ميزند و چاپ هم با ايدههاي تازه و مدلهاي تجاري جديد و امكانات تكنولوژيك در كنار آنهاست.
پانويس
البته عبارت پيشدرآمد در ابتداي متن آورده نميشود.
خوب؛ كافي بود؟ اگر نه؛ خودتان مستقيم برويد سر وقت ويكي پديا.