icon-house.gifصفحه اصلی  |  ماهنامه صنعت چاپ  |  آگهی  |  اشتراک  |  راهنمای مشاغل چاپ  |  درباره ما  |  تماس با ما

#
Persian Site English Site
جستجو در :
کاغذهای سفید، بازار سیاه

زیان‌های مضاعف کمبود و گرانی کاغذ و مقوا

کاغذهای سفید، بازار سیاه

ماهنامه شماره 381 (شهریور 1392 )

گزارشگر:مرتضی اوجی


کسانی که سودشان در افزایش قیمت کاغذ و مقوا است، نمی‌توانند قیمت کاغذ را به سود مصرف‌کننده تعدیل کنند

بسیاری از صاحبنظران، گرانی کاغذ را علت اصلی رکود و کاهش سفارشات چاپی دانسته‌اند. این گرانی به بالا رفتن نسبت داده می‌شود. اما به طوری که از زبان رییس تعاونی چاپخانه‌داران تهران می‌شنویم، چنین قیمت‌هایی بسیار فراتر از قیمت جهانی کاغذ با ارز آزاد است.
چاپخانه‌داران، ناشران و نیز موسسات مطبوعاتی و تبلیغاتی برای حفظ حداقل گردش کار خود، ناگزیر از تامین کاغذ و مقوا با شرایط موجود بازار هستند و از هر راهی که به نظر برسد بتوان این کالای ضروری را به قیمت مناسب‌تر تهیه کنند، وارد می‌شوند.
در این حال شرکت‌ها، سازمان‌ها و نهادهایی به طور مستقیم و غیرمستقیم وارد بازار کاغذ شدند، شرکت‌هایی که زمینه اصلی فعالیت آنها هیچ سنخیتی با واردات کاغذ نداشت.
برای نمونه، این نکته به نقل از خبرگزاری فارس شنیدنی است:‌
علی‌اکبر تورانیان عضو هیات مدیره ناشران دانشگاهی در نشست «لزوم حمایت از تولید کاغذ در کشور» 22 تیرماه 1392 در محل خبرگزاری فارس گفت:‌ «در بحث کاغذ مشکلات زیادی به وجود آمده و بسیاری از سازمان‌ها مانند وزارت بازرگانی، شرکت نفت، بنیاد شهید، امور ایثارگران، سازمان اقتصاد اسلامی و ... کاغذ وارد می‌کنند و این در نهایت به نام ناشر تمام می‌شود.»
در این میان برخی افراد و شرکت‌ها نیز با سوء استفاده از نیاز ناشران و سفارش‌دهندگان کارهای چاپی، زمینه را برای فعالیت مناسب می‌بینند.
شرکت تعاونی ناشران در این زمینه تجربه‌ای زیانبار دارد که جزییات آن را در سایت این تعاونی می‌توانید ملاحظه کنید.
تعاونی ناشران مبالغی را از همه ناشران گردآوری کرد و در اختیار شرکتی قرار داد که مدعی بود می‌تواند کاغذ را با نرخ مطلوب‌تر وارد کند. البته اسناد و مدارک ارایه شده به گونه‌ای بود که اعتماد مسوولان تعاونی ناشران را جلب کرد. به ویژه که طرف قرارداد در ازای مبلغ بیش از 13 میلیارد تومانی که از تعاونی ناشران گرفته بود (مبالغ دیگری نیز به صورت چک دریافت کرده بود)، چک درشتی به مبلغ 80 میلیارد تومان بابت ضمانت به آنها تقدیم کرد.
حالا پس از گذشت چندین ماه از زمانی که قرار بود کاغذها تحویل تعاونی ناشران شود، نه یک برگ از 30000 تن کاغذ مورد معامله تحویل داده شده و نه ناشران موفق به بازپس گرفتن پول خود شده‌اند و بنا به اظهار نظر هیات مدیره شرکت تعاونی ناشران و کتابفروشان تهران «به نظر می‌رسد که کل این سیر، برنامه‌ای از پیش طراحی شده و گروهی بوده است که با کلاهبرداری از ناشران و نیز وقت‌کشی در جهت ایصال به یک پاسخ مشخص، خسارت جبران‌ناپذیری به صنف شریف و فرهنگی نشر وارد آورند.»
این دعوا، در مقاطعی نیز رسانه‌ای شد و با درج سخنان دادخواهانه محمدمهدی داودی‌پور مدیرعامل و رییس هیات مدیره تعاونی ناشران در یکی از روزنامه‌ها، طرف مقابل نیز پاسخی ارسال کرد.
فارغ از جنبه‌های حقوقی و جزییات این دعوا، آنچه مسلم است، شرایط نامطلوب اقتصادی و آثار زیانبار گرانی کاغذ، زمینه را برای گرفتار شدن ناشران در این مخمصه فراهم ساخته است.
در این باره نظر احمدرضا اعتماد مظاهری، رییس هیات مدیره تعاونی چاپخانه‌داران تهران را پرسیدیم که با رفتار احتیاط‌آمیز خود، از چنین دام‌هایی جان سلامت به در برده است:
«ما به چنین ریسک‌هایی تن نداده‌ایم. تا حالا فقط از طریق گشایش اعتبار خرید کرده‌ایم و هیچ راه دیگری را برای انتقال ارز نپذیرفتیم، وگرنه چه بسا مانند تعاونی ناشران، می‌بایست الان پس از چندین ماه برای گرفتن سپرده خود به این در و آن در بزنیم.»
اعتماد مظاهری با مرور محدودیت‌ها و گرانی چشمگیر کاغذ به تدابیر ناکارآمد دولت در این زمینه اشاره دارد که علی‌رغم ادعاهای مکرر، هیچ آبی بر آتش بازار کاغذ نریخت. وی کارگروه کاغذ را برای ماموریتی که برایش تعیین کرده بودند، ناکارآمد و نامناسب می‌داند:‌
«کارگروه کاغذ با حضور افرادی از بخش خصوصی که در واردات کاغذ ذینفع هستند، نمی‌تواند به اهداف اعلام شده خود مبنی بر کاهش قیمت کاغذ به سود مصرف‌کننده دست پیدا کند.
علی‌رغم استفاده از ارز مرجع برای واردات کاغذ، چرا بعد از اقدامات کارگروه کاغذ باز هم در بازار کاغذ و در ظهیرالاسلام، با قیمت‌هایی چنین بالا مواجه هستیم. چرا وقتی تعاونی چاپخانه‌داران با ارز آزاد کاغذ وارد می‌کند، قیمت‌های کاغذ در بازار شکسته می‌شود؟ چون در تعاونی هدف کسب سود بیشتر به هر قیمتی نیست و با سود حدود 7-6 درصد، کالاها در اختیار اعضا قرار می‌گیرد.
البته دست تعاونی باز نیست که با ارز مرجع وارد کند و با نرخ ارز آزاد بفروشد، ما به بازار کار نداریم که کاغذ گلاسه حدود 8 هزار تومان است. در تعاونی چاپخانه‌داران کاغذ گلاسه را  3 هزار تومان می‌فروشیم. چگونه ممکن است بر اساس طرح‌های کارگروه کاغذ با حضور نماینده سازمان مدافع حقوق مصرف‌کننده، با ارز مرجع کاغذ و مقوا وارد شود، ولی قیمت‌ها هیچ تغییری در بازار نکند؟ روشن است کسانی که سودشان در افزایش قیمت کاغذ و مقوا است، نمی‌توانند قیمت کاغذ را به سود مصرف‌کننده تعدیل کنند.»
چندی است که خبری از کارگروه کاغذ به گوش نمی‌رسد، بدون آن که سخنی از انحلال آن رفته باشد. این‌که با تغییر دولت، این کارگروه تغییر خواهد کرد یا نه؟ مهم نیست. آنچه برای خانواده چاپ و نشر کشور اهمیت دارد، این است که با تدابیر مناسب به جای فرصت دادن به سودطلبان و رانت‌خواران، ‌راه برای چاپکاران ناشران هموار شود.