ماهنامه صنعت چاپ


بررسي آماري صنعت چاپ در كنار صنايع ديگر

----------------------------------

 

 

اين روزها استناد به آمارها قدري دشوار شده است. در زمينه شاخصهاي اقتصادي از قبيل تورم و نرخ اشتغال و ... به خاطر بهرهبرداري سياسي جناحهاي مختلف جامعه، حساسيتهايي به وجود آمده و در اغلب موارد، پرهيز از ارايه آمارها و تشكيك منتقدان به پارهاي از آمارهاي ارايه شده موجب سردرگمي ميشود.

در زمينههاي ديگر از جمله صنعت و تجارت نيز چنين مشكلاتي وجود دارد. اما به هر حال بايد به منابع مختلف آماري مراجعه كرد و با بررسي اعداد و ارقام آنها به تحليل موارد مورد نظر پرداخت، هر چند كه ميبايست با روشهاي علمي و تجربي، صحت و دقت خود آن آمار و ارقام نيز ارزيابي شوند. پژوهشگران در اين باره روشهاي معيني دارند و از جمله با مقايسه آمارهاي به دست آمده از منابع متفاوت در تدقيق و كشف اطلاعات صحيح يا اعتبارسنجي آمارهاي ارايه شده تلاش ميكنند. آنچه در ادامه اين مطلب ميخوانيد آمارهايي است كه از منابع آماري وزارت صنعت، معدن و تجارت (به ويژه سايت مجوزهاي صنعتي) برگرفته شدهاند.

يكي از معمولترين آمارهاي وزارت صنايع قديم و وزارت صنعت، معدن و تجارت امروز، جوازهاي تاسيس صادره است. اما روشن است كه اين ارقام به تنهايي نشانگر پيشرفت يا پسرفت اقتصادي و صنعتي كشور نيستند. زيرا چه بسا بسياري از آن جوازهاي تاسيس، به مرحله تاسيس نرسند. كم نيستند طرحهايي كه به دلايل مشكلات مالي، ضعف موسسان، بررسيهاي غيركارشناسانه و شرايط نامساعد اقتصادي و دلايل ديگر، در همان مرحله صدور مجوز ميمانند.

همچنين بسيارند طرحهايي كه پس از گرفتن اعتبارات، راه ديگري ميپيمايند يا از انجام پيشبينيهاي اوليه بازميمانند. تفاوت اين طرحها با مورد اول، در آن است كه دوميها منابع مالي و تسهيلات را به هر ميزان صرف كردهاند، ولي نتايج موثري از قبيل اشتغال و صادرات و ... نداشتهاند.

به هر حال با مرور جدولهاي آماري، از فاصله اعداد و ارقام جوازهاي تاسيس، به عملي نشدن بسياري از طرحها و مجوزها پي ميبريم. بررسي دلايل چنين واقعيتي در حوصله اين نوشته و توان اين قلم نيست، اما صاحبنظران ميتوانند با مقايسه جدولهاي اين دو، تجزيه و تحليل خوبي از وضعيت اقتصادي و روندهاي موجود در صنعت و تجارت كشور به دست دهند.

جدول شماره 1، جوازهاي تاسيس صادره به تفكيك صنعت در سال 1389 را نشان ميدهد. در اين جدول صنايعي كه با صنعت چاپ نزديكتر هستند نشان داده شدهاند.

 

گروه صنعت

تعداد (فقره)

سهم از كل (درصد)

سرمايهگذاري

(ميليارد ريال)

سهم از كل

(درصد)

اشتغال (نفر)

سهم از كل (درصد)

15

محصولات غذايي و آشاميدنيها

3019

97/18

75/93959

88/10

85195

36/18

21

ساخت كاغذ و محصولات كاغذي

510

20/3

50/22197

57/2

10798

33/2

22

انتشار و چاپ و تكثير

41

26/0

08/1058

12/0

1075

23/0

24

ساخت مواد و محصولات شيميايي

863

42/5

58/121488

07/14

33272

17/7

25

محصولات از لاستيك و پلاستيك

1745

97/10

31/27215

15/3

29876

44/6

30

ماشينآلات دفتري و حسابداري

41

26/0

66/2766

32/0

1032

22/0

37

بازيافت

210

32/1

99/4634

54/0

3828

82/0

جمع

 

15914

100

7/863336

100

464140

100

 

 

 

بيشترين تعداد مجوزها (3019 فقره) براي تاسيس صنايع غذايي و آشاميدني است. (اين روند در سالهاي ديگر نيز كم و بيش چنين بوده است.) جالب است كه انتشار و چاپ و تكثير كمترين مجوزها (41 فقره) را شامل ميشود.

نكته جالب توجه اين است كه از سال 85 تا 88 روند صدور مجوز براي تاسيس واحدهاي صنعتي رو به كاهش داشته و در سال 89 كمي افزايش نسبت به سال قبل نشان ميدهد.

جمع كل مجوزهاي صادر شده در سال 1385 برابر با 54159 و در سال 1388 برابر با 13383 واحد و در سال 1389 برابر با 15914 واحد بوده است.

در صنعت انتشار، چاپ و تكثير رسانههاي ضبط شده از سال 85 تا 88 به ترتيب 199 مجوز، 102 مجوز، 36 مجوز و 28 مجوز صادر شده كه روندي كاهشي را نشان ميدهد. اين رقم در سال 1389 به 41 مجوز افزايش يافته است. اما اگر ميخواهيد بدانيد چند طرح در فاصله سالهاي 1385 تا 1389 به بهرهبرداري رسيدهاند، به جدول شماره 2 مراجعه كنيد.

كد ISIC3

شرح

سال 85

سال 86

سال 87

سال 88

سال 89

15

صنايع مواد غذايي و آشاميدنيها

935

1181

1195

1139

1352

21

توليد كاغذ و محصولات كاغذي

181

224

206

195

189

22

انتشار و چاپ و تكثيررسانههاي ضبط شده

31

32

19

26

12

24

صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي

565

575

497

427

456

25

توليد محصولات لاستيكي و پلاستيكي

1070

1315

899

774

732

30

توليد ماشينآلات اداري و حسابگر و محاسباتي

29

34

18

23

18

37

بازيافت

28

46

52

65

63

جمع

 

7397

8731

7689

6660

6862

 

 

 

از طرح تا اجرا (جواز تاسيس تا پروانه بهرهبرداري)

تعداد مجوزهاي صادره به تنهايي شاخص خوبي براي ارزيابي صنعت نيست. بايد ببينيم كه چه تعداد از اين طرحها به مرحله اجرا رسيدهاند. مقايسه تعداد پروانههاي بهرهبرداري با مجوزهاي تاسيس ميتواند نشانگر طرحهاي اجرا شده يا مجوزهاي به بهرهبرداري رسيده باشد. البته مشكلي كه در اين زمينه وجود دارد اين است كه مجوزهايي كه در يك سال معيني صادر ميشود، در سالهاي بعد به بهرهبرداري ميرسد و با توجه به تفاوت زمان آمادهسازي و اجراي مراحل طرحهاي مختلف نميتوان ارقام متناظر را از مقايسه جدولهاي جواز تاسيس با جدولهاي پروانه بهرهبرداي به دست آورد.

با اين توضيح از آوردن جدول روند ميزان سرمايهگذاري جوازهاي تاسيس صادره طي سالهاي 85 تا 89 و نيز جدول روند پيشبيني اشتغال آن جوازهاي تاسيس، در اينجا خودداري ميكنيم. (هر چند كه اين جدولها حاوي اطلاعات مفيدي
هستند.)

روند پنج ساله سرمايهگذاري

در صنعت

 با مراجعه به جدول شماره3، مشاهده ميشود كه ميزان سرمايهگذاري پروانههاي بهرهبرداري از سال 85 به 86 و سپس تا سال 87، روندي صعودي داشته (به ويژه تفاوت سال 85 به 86 چشمگير و نشانگر خيز سرمايهگذاري است.) اين روند از سال 1388 به آرامي رو به كاهش نهاده كه همچنان در سال 1389 نيز ادامه داشته و كاهش يافته است.

البته روند سرمايهگذاري در صنعت چاپ مطابق نتايج كلي صنايع نيست و به خاطر شرايط خاص خودش بعد از جهش سال 1386 نسبت به سال قبل از آن، در سال 1387 به حدود يك سوم سال قبل كاهش يافته، اما اين كاهش را طي دو سال بعد يعني سالهاي 1388 و 1389 با افزايش چشمگير جبران كرده است.

صنعت انتشار، چاپ و تكثير رسانههاي ضبط شده، طي سالهاي 1385 تا 1389 به ترتيب موجبات اشتغال 412 نفر، 728 نفر، 494 نفر، 479 نفر و 162 نفر را فراهم آورده است.

كد ISIC3

شرح

سال 85

سال 86

سال 87

سال 88

سال 89

15

صنايع مواد غذايي و آشاميدنيها

8/11915

13358

6/19176

8/20957

7/26852

21

توليد كاغذ و محصولات كاغذي

1/1033

3119

1/2639

8/5554

5/2041

22

انتشار و چاپ و تكثيررسانههاي ضبط شده

1/192

3/771

271

8/1295

5/191

24

صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي

3/19788

3/29500

2/8332

4/5877

1/9072

25

توليد محصولات لاستيكي و پلاستيكي

7/7569

1/8129

7/8332

4/5877

1/9072

30

توليد ماشينآلات اداري و حسابگر و محاسباتي

1/223

3/791

4/1925

9/298

3/597

37

بازيافت

7/105

489

2/547

9/597

5/501

جمع

 

6/89023

8/138704

8/226679

9/207370

3/195242

 

 

 

پيشرفت فيزيكي طرحهاي صنعتي

 با توجه به توضيحاتي كه در مورد فاصله اعداد و ارقام مندرج در مجوزهاي صادره با اعداد و ارقام مندرج در پروانههاي بهرهبرداري ارايه شد، ميبايست بررسي ديگري در مورد پيشرفت فيزيكي طرحها صورت
 گيرد.  نتايج اين بررسي را ميتوان در جدول شماره 4 مشاهده كرد.

علاقهمندان ميتوانند با مقايسه وضعيت صنايع مختلف و ميزان پيشرفت فيزيكي آنها به نتايج خوبي دست پيدا كنند.

توجه به رديف مربوط به صنعت انتشار، چاپ و تكثير نشان ميدهد كه بيشترين تعداد طرحها در اين رشتهها، از پيشرفت كمي برخوردار بودهاند. 64 فقره از مجوزهاي تاسيس، بيش از 20 درصد پيشرفت فيزيكي داشتهاند، 49 فقره نيز بيش از 40 درصد و تنها 25 فقره بالاي 60 درصد پيشرفت فيزيكي داشتهاند.

گروه صنعت

بيش از 20 درصد

بيش از 40 درصد

بيش از 60 درصد

تعداد (فقره)

سرمايه ثابت (ميليارد ريال- جاري سنوات)

اشتغال (نفر)

تعداد (فقره)

سرمايه ثابت (ميليارد ريال- جاري سنوات)

اشتغال (نفر)

تعداد (فقره)

سرمايه ثابت (ميليارد ريال- جاري سنوات)

اشتغال (نفر)

محصولات غذايي و آشاميدنيها

3330

67070

112374

1886

5/37294

65939

777

14375

27776

ساخت كاغذ و محصولات كاغذي

579

1/13900

19990

370

8/9597

14057

180

5074

6887

انتشار و چاپ و تكثير

64

964

1467

49

752

1230

25

8/598

837

ساخت مواد و محصولات شيميايي

1099

7/70674

41038

700

2/34780

25482

328

8/17679

12320

محصولات از لاستيك و پلاستيك

1814

6/25478

41591

1091

2/15305

25090

479

9/6398

10018

ماشينآلات دفتري و حسابداري

68

5/1264

2880

43

5/1126

2035

20

4/248

372

بازيافت

168

7/3858

4303

105

8/1696

2499

43

6/316

769

جمع كل

18176

680655

645937

11422

4/302489

391717

5640

7/138673

183425

 

 

 

توليد و صادرات

 اگر بخواهيم بر كالاهاي چاپي تاكيد كنيم، از لابهلاي آمارهاي سايت مجوزهاي صنعتي، دو جدول كوچك در مورد كارتن جلب نظر ميكند. (جدول 5 و جدول 6) چنانچه در جدول شماره 5 مشاهده ميشود، توليد كارتن در ايران در سال 1389 نسبت به سال قبل از آن، معادل 7/1 درصد كاهش داشته است.

رديف

نام كالا

وزن: كيلوگرم

ارزش ريالي

ارزش: دلار

1

انواع كاغذ

653855111

5894086343173

570006466

2

كارتن

171829

2212290157

213606

جمع

 

13834960856

137777058497814

13344285640

 

 

 

شرح

واحد سنجش

توليد سال 1388

توليد سال 1389

درصد تغيير

انواع كاغذ

هزارتن

430

467

6/8

كارتن

هزارتن

409

402

7/1-

 

 

اما اگر به جدول شماره 7 بنگريم، تصويري از تغييرات وزن و ارزش صادرات كاغذ و مقوا و كارهاي چاپ شده طي سالهاي 1388 و 1389 به دست ميآيد.

جالب است كه وزن كالاهاي چاپي (كتاب، روزنامه، محصولات صنعت چاپ دست نوشتهها، تايپ شدهها و نقشهها) صادر شده از كشور به خارج در سال 1389 معادل 20 درصد كاهش يافته، در حالي كه ارزش آنها (به دلار) 6/16 درصد افزايش داشته است.

آنچه در اينجا ارايه شد بررسي منتخبي از آمارهاي وزارت صنعت، معدن و تجارت و سايت مجوزهاي صنعتي بود. بديهي است اقلام ديگري در اين منبع قابل دسترسي است.

درصد سهم از گروه

عنوان

سال 1389

سال 1388

درصد تغيير

 

 

وزن (تن)

ارزش

(دلار)

وزن

(تن)

ارزش

(دلار)

وزن

ارزش

 

چ

خمبر چوب و يا ساير مواد الياف سلولزي- آخال و خرده كاغذ يا مقوا- كاغذ و مقوا و اشياساخته شده از آنها

7/71818

65677867

1/46631

55647125

54

18

 

25

خمير چوب و يا ساير مواد الياف سلولزي-آخال و خرده كاغذ يا مقوا

44918

16387247

5/29035

13985247

7/54

2/17

 

35

كاغذ و مقوا- اشيا ساخته شده از خمير كاغذ- از كاغذ يا مقوا

4/24373

22963723

1/14438

19092127

8/68

3/20

 

1/40

كتاب- روزنامه-تصوير و ساير محصولات صنعت چاپ دستنوشتهها- تايپ شدهها و نقشهها

3/2527

26326897

4/3157

22569751

20-

6/16

 

1/0

ساير الياف نسجي نباتي- نخ كاغذي و پارچههاي تار و پودباف از نخ كاغذي

9/343

664007

3/425

1162142

1/19-

9/42-

 

 

 

 

 

 


----------------------------------
کد مقاله:1684
آدرس مطلب:www.iranprint.com/fa/mag/inmag.php?id=1684
ماهنامه صنعت چاپ www.iranprint.com