اسکندر جهانباني
مدير شرکت دايناگراف
گويي بحث خريد ماشين نو با کهنه هيچگاه در مملکت ما کهنه نميشود. قبل از اينکه اين بحث را بيشتر باز کنيم بهتر است ابتدا به مزايا و معايب خريد ماشينآلات دست دوم اشارهاي بکنيم. ترديدي نيست که بزرگترين مزيت خريد ماشين دست دوم صرفهجويي مالي است، کاهش حاشيه سود محصولات چاپ همراه با افزايش قيمت و رقابت نفسگير خريد ماشينآلات دست دوم را بهويژه در شرايطي که نرخ ارز هر روز افزايش مييابد به معاملهاي جذاب تبديل ميکند. درعينحال خريد ماشينآلات دست دوم بهويژه در کشور ما مخاطرات فراواني دربردارد. اگر ماشيني که ميخريد بهخوبي مورد ارزيابي قرار نگرفته باشد پول شما به دور ريخته شده و در عينحال هزينه هنگفتي نيز بايد بابت تعميرات و قطعات يدکي بپردازيد. بههمينخاطر واسطه يا شرکتي که ماشين را به شما ميفروشد بايد بسيار قابل اعتماد باشد. موارد بسياري بوده که خريدار پس از پرداخت پول متوجه شده که ماشين دست دوم بههيچوجه شرايط لازم را براي ارائه يک کار چاپي مطلوب ندارد و هزينه بازسازي نيز به دوش خريدار ميافتد. براي خريد يک ماشين دست دوم ابتدا بايد مطمئن شويد ماشين توانايي توليد با سرعت بالا را دارد. درصورت امکان قبل از خريد چند کار خود را با ماشين و کاغذ مورد نظر خود چاپ کنيد. براي هر يونيت چاپ بايد بهطور مستقل تست کنتراست چاپ انجام شود. رجيستر ماشين را به دقت چک کنيد و مطمئن شويد ماشين چاقيترام بيش از اندازه ايجاد نميکند. فقط به فکر چانهزدن براي کاهش قيمت نباشيد. نبايد اينگونه تصور کنيد که ميتوانيد پس از خريد خود اين مشکلات را رفع کنيد.
درمورد ماشين نو هم تست ماشين در کارخانه ضروري است. بههمينخاطر حتما بايد اين تست در حضور شما انجام شود. در هنگام ثبت قرارداد تلاش کنيد تا مدت گارانتي را افزايش داده و همراه با ماشين قطعات يدکي نيز با قيمت مناسب دريافت کنيد.
خيليها هنگام خريد ماشين به خاطر قيمت بالاي ماشين نو بدون مطالعه بيشتر يک راست سمت ماشين دوم ميروند. غافل از اينکه به خاطر شرايط سخت بازار چاپ و رقابت فشرده سازندگان عمده ماشينآلات نو حاضرند قيمتهاي خود را تا حد ممکن کاهش داده و امتيازهاي جذابي به خريداران بدهند. بحث گارانتي تامين قطعات يدکي و خدمات نيز از موارد مهم است که نبايد ساده از روي آن گذشت. بااينحال در وهله اول با ديدن قيمت ماشين نو همه اين مزايا در چشم چاپکار رنگ ميبازد. البته حق را نيز بايد به چاپخانهدار داد. علاوه بر قيمت، مشکلات بانکي، خريد ارز، نقل و انتقال پول و دهها مورد ديگر موانع جدي براي خريد ماشينآلات نو هستند.
چاره چيست؟
هيچ چاپخانهداري نيست که نخواهد ماشين نو بخرد ولي ميزان ريسک آن بالاست و هيچ نوع تسهيلات بانکي نيز براي همين خريدها وجود ندارد. براي شروع دولت و يا متوليان صنعت چاپ (وزارت ارشاد يا وزارت صنايع) بايد درزمينه اين معضل يک چارهجويي اساسي بکنند. نبايد از چاپخانهداران انتظار داشت همه ريسکها را به گردن بگيرند. سازندگان نيز بايد از قالب فروشنده صرف بيرون آمده، به همکار و شريک چايخانهدار تبديل شوند.
تـرديـدي نيـسـت کيـفيـت ماشـيـنآلات
دست دوم جوابگوي کيفيتي که امروزه مشتريان چاپي به دنبال آن هستند، نيست. براي چاپخانهداري که مايل است يک کسب و کار پر منفعت و درازمدت داشته باشد ماشين دستدوم راهحل مناسبي نيست. ميزان ضايعات و هزينههاي جانبي که ماشين دست دوم به چاپخانهدار تحميل ميکند بسيار بالاست و خيليها درک و محاسبه درستي از اين هزينهها ندارند.
ماشين دستدوم مثل يک سياهچال ميماند و هيچ تضميني در مورد دوام قطعات درون ماشين وجود ندارد. هزينه قطعات يدکي نيز افزايش فراواني پيدا کرده است. به خاطر شرايط دشوار گمرکي نيز زمان زيادي طول ميکشد تا قطعه به دست خريدار برسد.
به همين خاطر خيليها سراغ قطعات ساخت داخل ميروند. از سوي ديگر شرکتهاي سازنده براي ماشينآلات قديمي قطعه نميسازند و اگر هم بسازند هزينه آن بسيار بالاست. برخي از قطعات ازجمله «لنگ» در ماشينهاي قديمي در انبارهاي سازندگان عمده ديگر وجود ندارد و ساخت آن مستلزم ساخت قالب و ريختهگري است. بهعنوان مثال هزينه يک لنگ براي ماشين رولند قديمي ميتواند دهها هزار يورو تمام شود.
اهميت يک هدف مشخص
خريد يک ماشين نو بزرگتر و سريعتر براي پاسخگويي به نيازهاي چاپخانه نياز به يک طرح توجيهي و اقتصادي معين دارد. بسياري از چاپخانهها توانايي و دانش کافي براي آمادهکردن چنين طرحي را ندارند ولي اين کار قبل از هر خريدي بايد انجام شود حتي اگر متن آن به چند پاراگراف محدود شود. مهمترين اصلي که بايد در نظر گرفت اين است که درحالحاضر منبع اصلي درآمد چاپخانه چيست؟
جمعآوري اين اطلاعات قبل از اتخاذ هر تصميمي مهم است بهعنوان مثال آيا شما بيشتر کار در ابعاد A3 چاپ ميکنيد و يک ماشين GTO کار شما راه مياندازد يا نياز به ماشين بزرگتر داريد؟ درصورت اينکه درنهايت تصميم گرفتيد يک ماشين نو بخريد فقط به قيمت فکر نکنيد، بلکه تلاش کنيد يک ارتباط نزديک و صميمانه با فروشندگان ماشينآلات برقرار کنيد. همواره به اين موضوع فکر کنيد که ماشين دست دوم درنهايت يک دردسر است. مورد بعدي که بايد حتما در نظر گرفت ارزشي است که ماشين چاپ به کسب و کار شما اضافه ميکند. درحالحاضر چاپخانهداران گزينههاي متعددي در هنگام خريد دارند. آنها بايد تمام جوانب ازجمله زمان آمادهسازي، ميزان توليد ماشين و ميزان اتوماسيون يک ماشين را در نظر بگيرند. اگر چاپخانهداري تيراژ کم کار ميکند، اتوماسيون بيشتر ميتواند براي او ارزش افزوده داشته باشد. آگاهي از دوره کاري (Duty Cycle) ماشين و بازار دست دوم آن نيز از اهميت ويژهاي برخوردار است. منظور از دورهکاري نسبت زمان کاري ماشين به کل بازه زماني است. اين بازه زماني معمولا يک ماه است.
مشتريان کارهاي چاپي معمولا با چندين چاپخانه کار ميکنند ولي ترجيح ميدهند يک چاپخانه کليه نيازهاي گوناگون آنها را برآورده کند. بههمينخاطر چاپکار بايد قادر باشد روي سطوح چاپپذير مختلف چاپ کند. اين امکان وجود دارد آنها از تمام تواناييهاي شما آگاه نباشند. ماشينآلات جديد اين امکانات را به چاپخانهدار ارائه ميکنند.
در ايران هنوز استفاده از سيستمهاي گردش کار ديجيتال جانيفتاده است يک علت عمده آن کهنگي تجهيزات و عدم آشنايي چاپکاران به قابليتهاي اين سيستمهاست. درحالحاضر سيستمهاي گردش کار ارزان قيمت به بازار عرضه شدهاند. خريد ماشين چاپ نو ميتواند انگيزه قوي در چاپکاران براي استفاده از اين سيستمها را ايجاد کند. استفاده از اين سيستمها همراه با ماشينآلات نو علاوهبر افزايش ميزان توليد باعث کاهش هزينهها و زمان انجام کار و در عين حال افزايش کيفيت مي شود.
در هنگام خريد تجهيزات نو تنها نبايد به ماشين چاپ فکر کرد. خريد ماشينآلات تکميلي نيز ميتواند ميزان توليد و گستره خدمات چاپخانهدار را افزايش دهد.
طي چند سال اخير در ايران صدها چاپخانه کارشان به تعطيلي کشيده شده است. دلايل متعددي براي اين معضل وجود دارد. با اين حال يکي از راهحلهايي که ميتواند کمک کند تا چاپخانهداران بتوانند به بقاي خود ادامه دهند شراکت با ديگر چاپخانهها و ادغام در يکديگر است. اين کار باعث ميشود تا چاپخانهداران قابليتها و امکانات خود را چند برابر کرده و امکان خريد تجهيزات مدرن را پيدا کنند.
امروزه دنياي چاپ دگرگون شده است و راهحلهاي قديمي ديگر جواب نميدهند. چاپکاران بايد به فکر چارهانديشي باشند. مجهزشدن به ابزار مدرن ميتواند بقاي آنها را تضمين کند. امروزه بحث استفاده از ماشينآلات دست دوم يا نو و به کارگيري روشهاي مدرن به جاي روشهاي سنتي مثل بودن يا نبودن است. براي بودن بايد نوسازي کرد و طرحي نو درانداخت.
