فهرست مطالب
شطرنج حدود ۱۵۰۰ سال پیش در هند پدید آمد. البته شطرنج بر اساس یک بازی قدیمیتر به نام چاتورانگا (Chaturanga) ساخته شده است. هنوز هم در هند گروهی از صنعتگران وجود دارند که در ساخت مهره های شطرنج حکاکیشده و بسیار ظریف تخصص دارند.
. این مهرهها ساده نیستند بلکه مجموعههای حرفهای و کلکسیون فوقالعادهای را تشکیل میدهند که در بازارهای بینالمللی تا ۴۰۰۰ دلار آمریکا به فروش میرسند. و این قیمت، کاملاً منطقی است. هر مجموعه، نتیجه تلاش عاشقانه گروهی از استادکاران است، بهطوری که هر مهره توسط یک فرد متخصص در همان نوع خاص از مهره ساخته میشود. (بهطور سنتی، زنان در هند بهعنوان حکاک مهره های شطرنج فعالیت نمیکنند.) در این میان، سازندگان پیاده، استادان وزیر، و از همه ارزشمندتر—حکاکان اسب—وجود دارند.
“حکاکان مهره اسب، فقط مهره اسب می سازند.”
این حر ف های ریشی شارما، مدیرعامل Chess Empire، قدیمیترین و بزرگترین شرکت تولید شطرنج در هند است، این شرکت در سال ۱۹۶۲ تأسیس شده است، او در ادامه میگوید.
“اگر کسی که وزیر میسازد را مسئول ساخت پیاده کنیم، کار را خراب میکند!”
چرا دشوارترین مهره برای حکاکی اسب است؟
از میان همه مهرههای شطرنج، ساخت اسب دشوارترین کار است—و بنابراین حکاک اسب، محترمترین استادکار این هنر بهشمار میرود.
در حالی که پیادهها و سایر مهرهها را میتوان با دستگاه تراش شکل داد، اسبها—که اغلب سر اسبی با یالهای مواج دارند—کاملاً با دست تراشیده میشوند.
یک حکاک شطرنج، هیچوقت از پیاده شروع نمیکند و سپس به مهرههای سختتر نمیرسد؛ بلکه از همان آغاز کار، زیر نظر پدر یا استاد خود این هنر را یاد میگیرد.
سورندر پال، یکی از حکاکان اسب در Chess Empire، این مهارت را از پدرش در ۱۸ سالگی آموخت. اکنون، بیش از ۳۵ سال است که در این حرفه فعالیت دارد. با مهارت پیشرفته و تخصصی خود، میتواند روزانه تا ۳۰ اسب ساده حکاکی کند، یا برای ساخت یک اسب بسیار ظریف، تا سه روز وقت بگذارد.
امروزه چقدر تقاضا برای شطرنج وجود دارد؟
تقاضا برای شطرنج در سالهای اخیر نوسان داشته است. همهگیری کرونا باعث شد بسیاری از مردم در خانههای خود بمانند، که این امر به افزایش محبوبیت بازیهای خانگی، از جمله شطرنج، کمک کرد. ریشی شارما میگوید:
در اکتبر ۲۰۲۰، این علاقه به شطرنج با انتشار سریال “ملکه شطرنج” (The Queen’s Gambit)—که داستان یک نابغه خیالی شطرنج آمریکایی را روایت میکند—چند برابر شد.
“ملکه شطرنج نقش بسیار بزرگی در افزایش آگاهی مردم درباره شطرنج داشت. آنها مشتاقانه منتظر فصل دوم هستند، البته اگر ساخته شود. اما افسوس که با تأثیرات اقتصادی و محدودیتهای تجاری ناشی از جنگهای مداوم در سراسر جهان، تقاضا برای شطرنج های باکیفیت کاهش یافته است.”
شارما توضیح میدهد که کشورهایی مانند چین شروع به تولید شطرنج های ارزان و پلاستیکی کردهاند، که باعث شده شطرنجهای چوبی هنری به کالایی لوکس تبدیل شوند. اما برخی از علاقهمندان حاضرند برای این مجموعههای استادانه هزینه کنند.
“شارما می گوید:”آن حس هنر و ظرافت را در شطرنجهای پلاستیکی پیدا نخواهید کرد.”
