‌بسته‌بندی انعطاف‌پذیر خودش یک پای  بازاریابی محصول است

در این مقاله سعی می‌شود به انواع ‌بسته‌بندی‌های ‌انعطاف‌پذیر چندلایه پلیمری پرداخته شود و همچنین تاثیر این مدل ‌بسته‌بندی‌ها بر بازاریابی محصولات را مورد تحلیل قرار می‌دهد.

انواع فیلم‌های ‌بسته‌بندی ‌انعطاف‌پذیر پلیمری:

الف- فیلم ‌پلی‌اتیلن

فیلم ‌پلی‌اتیلن یک فیلم پلیمری ساخته شده از اتیلن، هیدروکربنی است که عمدتا از مواد پتروشیمی ‌بر پایه گاز طبیعی یا نفت به دست می‌آید.

• ‌پلی‌اتیلن کم چگالی (LDPE)
• ‌پلی‌اتیلن با چگالی بالا (HDPE)

فیلم ‌پلی‌اتیلن در رنگ‌ها و ضخامت‌های متفاوتی تولید می‌شود و در ‌بسته‌بندی ‌انعطاف‌پذیر چندلایه به‌عنوان لایه اصلی و لایه داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از مزیت‌های این فیلم می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• حفاظت عالی، بدون نشت و با درزبندی حرارتی عالی
• وزن سبک و حمل‌و‌نقل آسان
• ساختار نرم و مقاوم
• ‌انعطاف‌پذیری عالی
• مقاوم در برابر ضربه
• قابلیت تولید در رنگ‌ها، شفافیت‌ها و ضخامت‌های مختلف    
• پردازش آسان و قیمت مقرون به‌صرفه
• مقاومت عالی در برابر رطوبت

ب – فیلم پلی‌پروپیلن PP

Poly Propylene)) پلیمری که به نام سلفون شناخته می‌شود، یکی از پرمصرف‌ترین انواع پلاستیک در صنعت ‌بسته‌بندی است که اکثر ‌بسته‌بندی‌های قابل‌مشاهده در فروشگاه‌ها را در برمی‌گیرد. ‌بسته‌بندی‌هایی نظیر حبوبات، چیپس و پفک، کیک و کلوچه، بستنی و … از این گروه می‌باشند. از ویژگی‌های فیلم‌ پلی‌پروپیلن می‌توان به چاپ‌پذیری بالای آن اشاره کرد که باعث شده بیشترین کاربرد را در صنعت چاپ و ‌بسته‌بندی داشته باشد. از دیگر مشخصات کاربردی فیلم‌های PP می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مقاومت حرارتی عالی
• دارای نقطه ذوب بالا
• مناسب برای ‌بسته‌بندی مواد غذایی
• چسبندگی و درزبندی خوب و پایدار
• سختی و مقاومت عالی در برابر خراش
• شفافیت مناسب

پ – فیلم CPP

CPP مخفف (Cast Poly Propylene) است که یک پلاستیک مشتق‌شده از پلی‌پروپیلن است. فیلم CPP برای کاربردهای بسته‌بندی سنتی و مدرن، از کیسه‌های آب‌بندی جانبی تا کیسه‌های ایستاده برای بسته‌بندی پارچه و مواد غذایی و حفاظت از اسناد مناسب است. از مزیت‌های فیلم  CPP می‌توان به : نفوذپذیری کم رطوبت، مقاومت خوب در برابر حرارت، مقاومت دارویی و مواد آلی خوب، آب‌بندی مستقیم حرارتی و … اشاره کرد. همچنین می‌توان از CPP برای ساخت بسته‌بندی‌های ضدرطوبت، مقاوم در برابر حرارت، غیرسمی ‌و بدون بو استفاده کرد.

ج- فیلم OPP

آگهی‌های استخدام و کاریابی در صنعت چاپ و بسته‌بندی را همین الان مشاهده کنید!

ت – فیلم پلی‌استر (Polyester)

  فیلم پلی‌استر، نام تجاری ‌پلی‌اتیلن ترفتالات است به سبب خواصی نظیر شفافیت، مقاومت حرارتی بالا، مقاوت کششی بالا، نفوذناپذیری نسبی و ضخامت پایین از پرمصرف‌ترین فیلم‌های صنعت پاکت‌سازی می‌باشد. استفاده همزمان این فیلم با فویل آلومنیوم مزیت‌های بسیاری مانند افزایش زمان ماندگاری، ایستایی، قابلیت بارگذاری و … در پاکت‌سازی و ‌بسته‌بندی مواد غذایی دارد.

خ- فیلم پلی‌آمید (Polyamide)

پلی‌آمید پلیمری است که به‌عنوان بخشی اساسی از زنجیره‌ پلیمر، شامل گروه‌های آمیدی (R-CO-NH-R) می‌شود. این گروه‌های آمیدی مدام تکرار می‌شوند. معمولا به پلی‌آمید ساده‌ای که وزن مولکولی بالایی داشته باشد نایلون می‌گویند.

دو هدف اصلی استفاده از گریدهای مختلف پلی‌آمیدها در صنایع ‌بسته‌بندی مواد غذایی، کاهش عبورپذیری در برابر اکسیژن، عطر، بو و افزایش خواص مکانیکی مانند مقاومت در برابر سوراخ شدن است. دیگر خواص منحصر به فرد پلی‌آمید ‌بسته‌بندی عبارتند از:

• قابلیت ترموفورمینگ با عمق زیاد
• عبورپذیری عالی نور
• مقاومت به نفوذ روغن
• استحکام و چقرمگی مناسب

 

ه- فیلم پلی استر متالایز (Metalized)

فیلم متالایز در حقیقت همان رول‌های پلیمری است که سطح آن‌ به وسیله یک لایه نازک از جنس آلومینیوم و سایر فلزات مناسب پوشانده می‌شود. متریال استفاده شده در این فیلم ‌بسته‌بندی دقیقا همان متریالی است که برای ‌بسته‌بندی محصولات غذایی و بهداشتی استفاده می‌شود. پاکت‌های چیپس و پفک از بارزترین نمونه‌های فیلم متالایز است.

صنعت غذایی و انتخاب ‌بسته‌بندی مناسب

یکی از چالش‌های بسیار مهم و اساسی در صنعت ‌بسته‌بندی به خصوص ‌بسته‌بندی مواد غذایی، حفظ سلامت و طراوت محصول درون آن‌هاست. برخی از مواد غذایی به دلیل داشتن ماهیت حساس تنها در یک نوع ‌بسته‌بندی به نام ‌بسته‌بندی‌های پلیمری نگهداری می‌شوند.

‌بسته‌بندی در صنایع غذایی یکی از مهم‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین عوامل موثر بر عرضه کالا و موفقیت در بدست آوردن سهم  بازارار‌های داخلی و صادراتی است. درواقع ‌بسته‌بندی پوشش مناسبی برای سلامت کالا می‌باشد و خاصیت حفاظتی و جذابیت بیشتری را به مصرف‌کننده انتقال می‌دهد.

 

اهداف استفاده از ‌بسته‌بندی‌های ‌انعطاف‌پذیر پلیمری در صنایع غذایی:

۱- افزایش طول عمر(shelf life)  مواد غذایی و حفاظت از فاسد بودن کالا

۲-جلوگیری از آسیب تغییرات فصلی جوی به مواد غذایی ‌بسته‌بندی‌شده

۳- سهولت در حمل‌و‌نقل محصولات غذایی در فصول مختلف سال

۴– استفاده از گاز‌های مختلف من‌جمله: ازت و نیتروژن و دی‌اکسیدکربن درون ‌بسته‌بندی ‌انعطاف‌پذیر و ماندگاری بیشتر این گازها در این نوع ‌بسته‌بندی جهت پیشگیری از فاسد شدن مواد غذایی

۵– سبک و کم وزن بودن ‌بسته‌بندی‌های پلیمری نسبت به ‌بسته‌بندی‌های دیگر که از کاغذ، شیشه و فلز استفاده می‌شود.

۶ – مقاومت و استحکام بالای ‌بسته‌بندی‌های چند لایه پلیمری نسبت به ضربه، نفوذ اشعه فرابنفش خورشید، حرارت و رطوبت

۷- مقرون به‌صرفه بودن ‌بسته‌بندی‌های پلیمری چند لایه نسبت به سایر ‌بسته‌بندی

۸- کیفیت و ظاهر خوب و چاپ پذیری ‌بسته‌بندی ‌انعطاف‌پذیر نسبت به سایر ‌بسته‌بندی‌ها

۹- طراحی مناسب و استفاده از فونت‌ها و تصاویر و رنگ‌ها در ‌بسته‌بندی که باعث جذب مشتری شود.

انواع پاکت‌های چندلایه ‌انعطاف‌پذیر پلیمری مورد استفاده در صنعت غذا:

در ‌بسته‌بندی پلیمری از پاکت‌های چندلایه و همچنین به صورت رول‌های چندلایه، بسته به نوع مواد غذایی می‌توان استفاده کرد.

۱. پاکت فلت باتم (پوچ باکس)Pouch Box – Flat Bottom

پاکت‌های فلت باتم را با لایه‌های مختلفی می‌توان تولید کرد یا به‌صورت فویل که یا به‌صورت شفاف می‌باشد، یا به‌صورت متالایز. آلومینیوم به‌دلیل جذابیت و زیبایی خاصی که دارد بیشتر برای محصولات ارزشمند و حجیم توصیه می‌شود. این نوع پاکت با داشتن پنجره و نیز گاست‌های شفاف کناری، امکان رویت محتوای پاکت به جهت معرفی بهتر محصول استفاده می‌شود و همچنین به دلیل داشتن کاست کف‏، به عنوان فضای مهم تبلیغاتی از ان استفاده می‌شود و همچنین نصب سوپاپ روی پاکت ‌بسته‌بندی انواع قهوه امکان‌پذیر می‌باشد و این پاکت جهت ‌بسته‌بندی محصولاتی مانند: چای، میگو، میوه خشک، خرما، چای و قهوه، مکمل‌های غذایی و دارویی و … کاربرد دارد .این مدل پاکت‌ها با ضخامت‌های متفاوتی تولید می‌شود.

۲. پاکت ایستاده چندلایه پلیمری (Stand Up Zipper Pouch)

این مدل پاکت به صورت چندلایه تولید می‌شود. جنس اصلی این پاکت به صورت دولایه شفاف و یا سه‌لایه متالایز و یا سه‌لایه فویل آلومینیوم می‌باشد و مناسب جهت ‌بسته‌بندی آجیل و خشکبار، آبنبات و تافی، شیرینی و شکلات، قهوه و چای، قند و شکر، حبوبات و سبزیجات خشک، مکمل‌های غذایی و دارویی، بذرهای کشاورزی، غذای حیوانات و … قابل‌استفاده است.

۳.  پاکت سه طرف دوخت (Three Side Seal)                                                    

پاکت‌های سه طرف دوخت به‌صورت بدون کاست می‌باشند و صرفا رویه و پشته پاکت به‌عنوان فضای تبلیغاتی قابل‌استفاده است. و به‌صورت دولایه شفاف و سه‌لایه متالایز و سه‌لایه فویل آلومینیوم می‌شود تولید کرد و برای ‌بسته‌بندی محصولات غذایی و وکیوم فرآورده‌های پروتئینی نظیر: ماهی و میگو، کالباس و سوسیس؛ محصولات آرایشی مانند: پودر و مایع دکلره، رنگ مو و سایر محصولات دیگر مانند: شوریجات و سبزیجات، آلوچه و لواشک، بذر، سموم و هر محصول دیگری که نیاز به وکیوم شدن دارند، قابل‌استفاده‌اند. یکی از مزیت‌های اصلی این مدل پاکت وکیوم کردن آن می‌باشد که موجب افزایش زمان ماندگاری محصولات (با توجه به مکش و تخلیه ی هوا از داخل محصول) و مانع نفوذ هوا و عوامل فساد مواد غذایی می‌شوند. پاکت‌های وکیوم سه طرف دوخت در انواع دو رو متالایز، دو رو شفاف، یک طرف متالایز یک طرف شفاف و دو رو آلومینیوم تولید می‌شوند.

۴. پاکت چهار طرف دوخت (بغل گاست) Side Gusset Pouch

این نوع پاکت با توجه به اینکه یکی از حاشیه‌های آن دوخت واقعی و سه حاشیه دیگر آن دوخت مجازی خورده است، به آن پاکت چهار طرف دوخت (سایدگاست) اطلاق می‌شود و به‌صورت چندلایه شفاف و متالایز و فویل آلومینیوم تولید می‌شود. این مدل مناسب برای ‌بسته‌بندی چای،  قهوه و نسکافه، آرد قنادی، پودر کیک، مکمل‌های خوراک دام و طیور و آبزیان است.

۵. پاکت مرکز دوخت (Center Seal Pouch)

یکی از ساده‌ترین و متداول‌ترین پاکت‌های ‌بسته‌بندی، پاکت مرکز دوخت می‌باشد. این پاکت اغلب صورت دولایه‌های شفاف و چندلایه‌های متالایز، فویل آلومینیوم تولید می‌شود و یکی از ویژگی‌های پاکت‌های مرکز دوخت این است که می‌تواند گاست هم داشته باشد که در این حالت از ایستایی بهتری برخوردار می‌باشد و اکثرا برای محصولاتی نظیر: چای، قهوه، حبوبات، ماکارونی، ادویه و… استفاده می‌شود.

رول‌های چاپی: رول‌های چاپی با عرض‌های متفاوتی تولید می‌شود و عمدتا با ۳ نوع انالیز شفاف، متالایز و فویل آلومینیوم تولید می‌شوند. برخی از انالیز رول‌ها شامل: ۱- دولایه‌های pet+cpp   ۲- pet+pe 3-opp+opp  و همچنین سه‌لایه‌های متالایز و سه‌لایه‌های فویل آلومینیوم مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رول‌ها بعد از چاپ‌پذیری بر روی دستگاه ‌بسته‌بندی قرار می‌گیرند و محصول به‌صورت یکنواخت توسط این رول‌ها ‌بسته‌بندی می‌شود. این رول‌ها مورد استفاده در صنایعی همچون چای، قهوه، آجیل و خشکبار، ادویه‌جات، ‌بسته‌بندی ماکارونی، انواع دمنوش و همچنین دیگر صنایعی همچون دارویی و آرایشی بهداشتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

الزامات ‌بسته‌بندی‌های پلیمری در صنعت غذایی

با توجه به نوع مواد غذایی که در داخل ‌بسته‌بندی پر می‌شود. عواملی مانند اسیدی یا قلیایی (PH) بودن و و آبدار بودن و یا آبدار نبودن، بر روی ‌بسته‌بندی تاثیر دارد. بنابراین در این نوع ‌بسته‌بندی‌ها بایستی الزامات ‌بسته‌بندی رعایت شود که برخی از این الزامات به صورت زیر است:

۱ –  چنانچه در مواد غذایی از موارد ذکر شده بالا استفاده شود، نوع لایه‌های ‌بسته‌بندی از فیلم‌های پلیمری ‌های پلمیری نفوذ ناپذیر Barreair استفاده  نمود و  این امر باعث می‌شود تا نشتی در ‌بسته‌بندی به وجود نیاید.

۲- در برخی مواد غذایی به دلیل اسیدی بودن مواد و یا آبدار بودن آن بایستی از فیلم‌هایی استفاده شود که حالت خورندگی (Aggressive) در ‌بسته‌بندی بوجود نیاید.

۳-برخی مواد غذایی به دلیل مدت ماندگاری  بالا در فروشگاه‌ها ((Shelf Life و با هدف اکسید نشدن و یا فاسد نشدن محصول غذایی درداخل ‌بسته‌بندی از گازهای نیتروژن N2)) دی‌اکسیدکربن (CO2) و یا اکسیژن تزریق می‌کنند. به‌عنوان مثال در ‌بسته‌بندی‌هایی که داخل ان مواد غذایی مثل آجیل و خشکبار و چیپس و از این قبیل است، بیشتر نیتروژن و دی‌اکسیدکربن تزریق می‌کنند. برای ‌بسته‌بندی گوشت به‌خاطر حفظ رنگ قرمز و طعم گوشت و تازه بودن آن از گاز مونوکسیدکربن استفاده می‌شود.

۴-مهاجرت (Migration): پدیده مهاجرت در مواد غذایی ‌بسته‌بندی‌شده ممکن است در دو جهت به‌طور هم‌زمان، یعنی از مواد ‌بسته‌بندی به محصول غذایی و بالعکس رخ دهد. در واقع مکانیسم انتشار و جذب در مهاجرت حلال‌ها به مواد ‌بسته‌بندی‌شده اهمیت دارد. موضوع مهاجرت مواد غذایی به ‌بسته‌بندی و بالعکس بایستی در این نوع فیلم‌ها رعایت شود (فضای تقابل (Interfact) بین پلیمر و ماده غذایی).

۵-نگهدارنده‌ها (Preservatives): اگر محصول ‌بسته‌بندی‌شده به دلایل مختلفی دچار آلودگی میکروبی شود، تخلیه این محصول آلوده فرآیندی بسیار پرهزینه و وقت‌گیر است. نگهدارنده‌های شیمیایی مواد غذایی نیز برای مدتی مورد استفاده قرار گرفته شده‌اند. آن‌ها به نظر بهترین و موثرترین برای عمر طولانی‌تر هستند.

نمونه‌هایی از نگهدارنده‌های شیمیایی مواد غذایی عبارتند از:

1. بنزوآت‌ها (مانند بنزوآت سدیم، اسید بنزوئیک)
2. نیتریت‌ها (مانند نیتریت سدیم)
3. سولفیت‌ها (مانند دی‌اسید گوگرد)
4. سوربات‌ها (مانند سوربات سدیم، سوربات پتاسیم)

آنتی‌اکسیدان‌ها نیز از نگهدارنده‌های شیمیایی مواد غذایی هستند که به‌عنوان جاذب رادیکال آزاد عمل می‌کند. در این دسته نگهدارنده‌ها، ویتامین C، هیدروکسی آنیزول بوتیلدار شده (BHA)، مهارکننده‌های رشد باکتری مانند نیتریت سدیم، دی‌اکسید سولفور و اسید بنزوئیک در غذا می‌آیند.

نتیجه‌گیری: هدف اصلی ‌بسته‌بندی مواد غذایی حفظ ایمنی، سالم بودن و کیفیت مواد غذایی است. در واقع ‌بسته‌بندی به فراوری مواد غذایی کمک می‌کند و به غذاها امکان می‌دهد تا در مسافت‌های طولانی از مبدا خود با خیال راحت سفر کنند و در زمان مصرف همچان سالم باشند.

اگر از ابعاد بازاریابی و جذب مشتری بخواهیم نتیجه‌گیری کنیم، ‌بسته‌بندی بایستی به صورتی باشد که قابلیت ترغیب مشتری را داشته باشد و رفتار مصرف‌کننده را به خود جذب نماید. حتی در نوع طراحی و تصاویر مورد استفاده در ‌بسته‌بندی و رنگ‌های گرم و سردی که در آن استفاده می‌شود، بایستی متناسب با فرهنگ بازاریابی آن منطقه باشد. ‌بسته‌بندی خوب باعث خلق بازار جدید می‌شود و لذا در نظر گرفتن همه این عوامل باعث گرفتن سهم بازار خوب و همچنین شرایط رقابتی پایدار را در کسب‌و‌کار‌ها به همراه دارد. امروزه در سراسر دنیا، صنایع این حقیقت را دریافته‌اند که چنانچه ‌بسته‌بندی، با کیفیت خوبی ارائه شود، می‌تواند لبه برنده سلاح رقابت آن‌ها باشد. همچنان که اهمیت استراتژیک طراحی و ‌بسته‌بندی افزایش می‌یابد، اهمیت تحقیقات کاربردی به منظور بهینه‌سازی طراحی ‌بسته‌بندی و تصمیم‌گیری‌های لازم نیز بیشتر هویدا می‌شود.

 

شعار سازمان ‌بسته‌بندی جهانی:

“Better Quality of Life, Through Better Packaging, for More People”

«کیفیت بهتر زندگی به واسطه ‌بسته‌بندی بهتر برای افراد بیشتر»