فهرست مطالب
نگهداری از ماشینهای چاپ صنعتی و تجهیزات آنها برای سازمانها، شرکتها و کارگاههای صنعتی مرتبط بسیار ضروريست.
تاخیر در تولید که عمدتا به علت اختلال در عملکرد تجهیزات رخ میدهد، میتواند سبب ایجاد شماری دیگر از مشکلات، از جمله برای مشتریان چاپخانه شود. زیرا چاپ نوعی خدمت، سرویس و به نوعی کار هنری، تجاری، صنعتی، میان رشتهای است که بر عملکرد سایر کارها و شغلها نیز تاثیر میگذارد.
ماشینهای چاپ افست با تغذیه ورق، سیستمهای مکانیکی کاملی هستند که لازم است با نهایت دقت و سرعت کار کنند.
هر کدام از تجهیزات در این ماشینها کار و وظیفه خاص خود را انجام میدهد که ضمنا با مکانیسم سایر قسمتها مرتبط است.
روشهای رایج در عملکرد ماشینها به نحوی است که برای انجام حداکثر تولید مطمئن و تکرارپذیر، دقیق و سریع جوابگوی نیازها بوده و ضمنا همراه با ایمنی و بهصورت استاندارد عمل کند.
اجزا و تجهیزات درونی یک ماشین چاپ دارای فناوری بالایی است و بایستی بهطور مداوم و طولانیمدت کار کنند.
در برنامه نگهداری پیشگیرانه، اپراتور بایستی به نحوی عمل کند که مطابق دستورالعمل و توصیه و رهنمودهای سازنده صنعتی ماشینها بتواند از راهاندازی سیستم، حداکثر بهرهبرداری از تجهیزات را دریافت کند.
وی همچنین بایستی همواره ماشین و تجهیزات را تمیز نگه داشته و برنامه منظم پاک کردن ماشین را مطابق چک لیستها انجام دهد.
یک ماشین مطمئن یقینا ماشینی است مولد، فعال، درآمدساز، قابلاعتماد، کارآمد، اقتصادی که با نگهداری منظم، قادر به جوابگویی به نیازها و انتظارات در حداقل زمان و بالاترین کیفیت باشد.
در مدت زمان خرابی و خواب و بیکاری ماشین، درآمدزایی محقق نمیشود، با این وجود وقوع یک خرابی میتواند زمان خواب ماشین را طولانیتر کرده و هزینهها را افزایش و سبب بروز اختلال در عملکرد و اعتبار و درآمدزایی شود. لذا بهتر آن است که متناسب با جدول زمانبندیشده ماشین متوقف شده و پس از بررسی و رفع ایراد، مجددا با ایمنی شروع به کار کند.
افزایش هزینههای تعمیرات و پرداختهای اضافی میتواند سبب بروز خسارت گردیده بر سایر مشاغل تاثیر گذاشته و حتی در رقابتها سبب از دست رفتن بازار کسبوکار شود.
تعیین نوع، سطح، مقدار زمان، نحوه اجرای سرویس، روی تعمیرات ماشینآلات اثر چشمگیر دارد. لذا انجام به موقع و دقیق امور نگهداری بهصورت پیوسته، ضروریست زیرا اجزای تجهیزات نیاز به سرویس در سطوح و فواصل گوناگونی دارند.
وجود قطعات یدکی نو و مستعمل، نقشهها، کتابها، راهنماها، ابعاد دقیق، مهارت، دانش و تجربه کمک میکند تا خواب دستگاهها به حداقل مقدار خود برسد.
نگهداری از مستندات، نقشهها، کتابها، دستورالعملها ،نمودار و فایلها، سوابق تعمیرات و حتی برگههای خرید، در یک قفسه یا کمد در توسعه و به کار بردن چک لیستها کمک موثری است.
گزارشها در مورد اختلال و رفع ایراد، اجازه میدهد تا پرسنل، اپراتور و سایر خدمه مشکلات پیشآمده را طبقهبندی و به قسمت مرتبط ارجاع دهند، تا در مورد آن مثلا تهیه قطعات، روش تولید، زمانبندی، اصلاح ساختار ماشین، سرعت تولید و نوع نگهداری تصمیمگیری شود.
لازم است تا به مهمترین جنبه نگهداری که برنامه روانکاری است (شاید مهمترین جنبه موثر) توجه ویژهای شود.
برنامه نگهداری از ۵ بخش تشکیل میشود:
۱- جایگزینی
(بدون نگهداری) تعویض تجهیزات با دستگاه جایگزین و استفاده از اجزای دستگاه فرسوده قبلی برای ماشین جدید مانند تجهیزات دیجیتال
۲-نگهداری اضطراری (تعمیر و تنظیم)
۳-نگهداری پیشگیرانه
۴-نگهداری پیشگویانه
۵-نگهداری ایمنی
اینکه در چه حالت و مقدار یا شدت از روشهای نگهداری ذکرشده در بالا استفاده شود، متفاوت بوده و به ماهیت فناوری تجهیزات، مهارت و برنامهریزی، نحوه مدیریت، سوابق و تجربیات، بستگی دارد. اما اصولا مرز بندی کاملا دقیق و کاملی میان آنها وجود ندارد.
۲-نوع نگهداری اضطراری
یا تنظیم و تعمیر اصلاحی، رایجترین، عمومیترین روش اجرایی است و شامل تنظیم و تعمیر اجزا و تجهیزات معیوب، خراب و شکسته است که برای راهاندازی ماشین ضروريست. قسمت دیگر از این برنامه نگهداری شامل تعویض قطعات غیرمعمول، یا قطعات ضعیفی است که سبب ناکارآمدی دستگاه شدهاند.
در این برنامه توجه اصلی عموما بر اساس رفع خرابی و ایراداتی است که در حین تولید روی میدهد. این خرابیها معمولا خارج از برنامه و لیست نگهداری تجهیزات بوده که بهعلت فرسودگی، خستگی، ازدیاد تنش، ضربات و ترکهای مویی، ناهمراستایی، ناهممحوری و غیره روی میدهند.
در این موارد ۲ نوع عملکرد را میتوان در نظر گرفت (اضطراری و عادی):
اضطراری: توجه عمده بر اساس مورد و حادثه ناگهانی به وقوع پیوسته است، نه اختلال در تجهیزات ایمنی.
عملکرد کلیه کلیدهای اضطراری، ایمنی، حفاظها، رابطها، و اگر تجهیزات مختل یا معیوب شوند و سبب عدم توقف و عدم فعال شدن سیستم ایمنی شوند، در این موارد بلافاصله برای فعال کردن سیستم ایمنی بایستی اقدام شود.
اصولا زمان مناسب برای انجام نگهداری پیشگیرانه اختصاص زمانی در انتهای هفته یا روزهایی است که تولید انجام نشود. به هر حال تنظیم و تصحیح اجزای ایمنی اولویت دارد.
۳-نگهداری پیشگیرانه
در این نگهداری معمولا به برطرف کردن ایراداتی پرداخته میشود که بهطور ناگهانی سبب اختلال و در مجموع خواب ماشین شدهاند. دانش راهاندازی، اجزای تجهیزات، فهرست عملکرد، ساختارها، روش رسیدن به استانداردها، تولید و آینده نگری، قطعات و اولویتهای سرویس از لازمه نگهداری پیشگیرانه است.
نقاط رایج در این نوع نگهداری شامل موارد زیر است:
- کلیدهای توقف اضطراری و حفاظهای رابط
- نوردهای آب و مرکبدهی
- بیرینگهای نوردهای آب و مرکب
- بیرینگها یاتاقان، تابع لنگها بروی شفتهای پنجهها
- پمپ مخزن گردش محلول رطوبتدهی (یخچال)
- یابنده صفحات جفتی و بیشتر
- گیرههای کشیدن لاستیک و ریلهایشان
- زنجیر تحویل و میله شفت آنها
- مرکبدان و تمیزکاری، تقسیمکننده و سنگ بغلهایشان
- واحد پودر پاش شامل تمیز کردن (پودر، سنسور، گرمکن، تسمه، لرزاننده و…)
- اوضاع و شرایط اسورهها و حلقهها و رینگهای تنظیم
- روغنکاری دندهها
- شیلنگها و تانک گردش محلول رطوبتدهی
۴-نگهداری پیشگویانه
نگهداری پیشگویانه در سطح بالاتری از نگهداری پیشگیرانه قرار میگیرد با تاکید بر جنبههای هنرمندانه فناوری و محاسبات و فرمولها، به کار بردن اعداد و تجربیات.
نگهداری پیشگویانه نیاز به تحت نظر قرار دادن فعالیتهایی دارد که شامل روانکاری، تجزیه و تحلیل ارتعاش، تجزیه حرارتی، تجزیه روغن، اندازه ذرات پودر و حجم فیلترها، حجم و مقدار پودر، شکستگی، ذرات پرز، ضربات، ساعات کارکرد، فشار، تنش و سطوح متفاوت سرویس میشود.
بررسی قطعات و موارد پرکارکرد همچون روغن، پودر، آببندها، واشرها، چسب، اورینگ، پکینگ، کاسه نمد، کلاچ، فنر، جک، فیوز، کلید، شستی، برس، مویی، شیلنگ، فعالساز پنوماتیک، شیرهای اطمینان، شیر برقی، فشارشکن، کنتاکتور، رله، پمپ، ذغال، نورد، کنترل پیچهای تنظیم و غیره ضروری است.
۵-نگهداری ایمنی
ایمنی مهمترین موضوع قابلتوجه و در بطن هر فعالیت است. هنگامیکه فعالیت کارآمد در ماشینها مورد بررسی قرار میگیرد، ایمنی اولویت نخست بوده و هدف آن به کارگیری درست و صحیح ایمنی، اجزا و عناصر آن همچون میکروسوئیچها، سنسورها، دوربینها، مانیتورها، کنترلکنندهها، حفاظها، قابها، سکوها، آموزش لگوها، صفحات اطلاعات ایمنی، تابلوها، درجات، آمپرها، درجات به کار بردن درست چک لیستها، آموزش راهنمای راهاندازی، لوازم برقی، جانبی، متحرک، گازها، مایعات و خصوصیات آنهاست.
سهلانگاری در نگهداری عملی میتواند منجر به حوادث جدی، مصدومیت و احتمالا حادثه مرگبار، آتشسوزی و انفجار شود.
مزایای برنامه نگهداری پیشگیرانه
نگهداری پیشگیرانه در حقیقت یک برنامه سازمانیافته است که سبب سهولت کاربرد تجهیزات در بهترین شرایط ممکن متناسب با نیازهای تولید است.
تمامی سازندگان صنعتی در یک زمان مشابه فعالیت نگهداری یکسانی را در برنامه نگهداری پيشگيرانه ارائه نمیکنند. برخی تجهیزات گرانتر با ارزشتر و یا در قلب تولید قرار داشته و به تبع آن حساستر و مهمتر بوده و اختلال در تنظیم آنها سبب خواب ماشین یا کاهش سرعت و کیفیت تولید میشود.
علل عمده توجه به این عملکردها شامل:
۱-افزایش مکانیزاسیون و اتوماسیون
۲-افزایش مجموعه تجهیزات
۳-افزایش اختراعات و نوآوریها
۴-افزایش کنترل بیشتر حین تولید
۵-افزایش کیفیت تجهیزات
۶-افزایش قیمت قطعات و هزینه آزمایشات
۷-امکان تحویل سریع سفارشات
برای خرید و فروش ماشینآلات، تجهیزات و مواد مصرفی کلیک کنید!
برای اعمال برنامه تنظیمات در یک برنامه نگهداری پیشگیرانه:
۱ -دسترسی تجهیزات و ثبت موارد نگهداری به منظور کنترل بیشتر
۲-نگهداشتن چکلیستها و مستندات در فایل مرکزی و حفظ آنها
۳-تکمیل کردن چکلیست مطابق تجربیات پرسنل و بررسی موارد روی داده و اصلاحات انجام شده
۴-تکمیل چکلیست یرای جلو گیری از بروز خطای پرسنل و توجه آنها برای بررسی بیشتر به مفاهیم، اعداد، فرمولها، دستورالعملها بهصورت واضح و شفاف مثلا تمایز روغن و گریس در روانکاری و به کار بردن مقیاس رایج مانند چند میلیمتر یا چند گرم، به جای مقداری
۵-جداول نگهداری منظم و موثر و خلاصه طبق سلیقه شما برای کار سرویس عادی و اصطلاحات متداول
۶-کامل کردن بررسیهای دورهای، فرمها و رفع خرابیهایی که اغلب برای ماشینها روی میدهد.
هرچند نگهداری پیشگیرانه ماشین را در شرایط بالایی از راهاندازی و بازدهی قرار میدهد و سبب کاهش خرابی عمده میشود، اما هنوز چندین مزیت دیگر دارد:
- کاهش خرابی بزرگتر
- کاهش زمان آمادهسازی ماشین
- کاهش هزینه تعمیرات
- شناسایی اقلام مصرفی موارد با نگهداری خاص مانند بیرینگ، تیغه، پیج و کلید تنظیم، ذغالها
- جلوگیری از اتلاف و عدم کارآیی
- کنترل بهتر جریان کارها و امور اجرایی
- شرایط کار کرد ایمن
- کنترل رشد هزینه
- افزایش توانایی در به کار گیری تجهیزات در شرایط خوب
- کاهش هزینه سربار اضافی و خطای ناشی از انتخاب نادرست
- طول عمر بلند تجهیزات
- حداکثر دسترسی به تجهیزات
- حداقل آلودگی و مصرف انرژی
- قابلیت اطمینان بیشتر به همراه آرامش خاطر
- توانایی بیشتر در انجام امور با کیفیت
- افزایش درآمد با تولید بیشتر
- ثبات کاری و شغلی بیشتر
چهار مقوله اصلی در نگهداری پیشگیرانه شامل:
۱-روانکاری
۲-بررسی سیستم
۳-تمیز کردن
۴-تنظیم و تعمیر قطعات
۱- روانکاری قسمت مستقلی نیاز داشته و لزوم روانکاری، جداول، وسایل، پرسنل، زمان بندی، انواع، مشکلات ومعایب بیشترین توجه را دارد.
۲-بررسی شامل: سال ساخت، سن دستگاه، مدل، تعداد کارکرد، وضعیت عمومی، دستکاری، کیفیت نگهداری، ارتعاش و لرزش، تجهیزات ایمنی، ساعت کارکرد، کنتور، تعداد جابجایی دستگاه، ثبات و ترازبندی، بستر زمین، اتصالات، علل فرسودگی، شرایط آسیبدیدگی، خروج از تنظیم، تجارب اپراتور و خدمه، برق و … مورد بررسی قرار میگیرد.
۳-تمیزکاری، موضوعی مهم و ضروريست زیرا اجازه میدهد تا نقاط مهم وحساس کنترل بیشتری شده و فرد روانکار دسترسی و سهولت بیشتر و زمان کمتری را صرف کند. عوامل فرسودگی و کثیفی کاهش یافته، علل بروز اختلال دریافت شده و با بهبود عملکرد و با کیفیت یک محصول در حقیقت رضایتمندی در خصوص انجام درست تجهیزات و انجام کارها را به ما ارائه مینماید.
۴-تنظیم و تعمیر قسمتها و ماشین نیاز به یک ساختار منظم، ابزار، قطعات، برنامه، دانش، مهارت، تجربه و ارتباطات داشته تا برعملکرد دقیق ماشین و مواد مصرفی متناسب در یک زمانبندی مناسب شاهد افزایش کیفیت محصولات باشیم.
برنامه نگهداری پیشگیرانه زمانمحور است و بهصورت روزانه، هفتگی، ماهيانه، فصلی، شش ماهه، سالیانه انجام میشود، شدت آن بر اساس ساعت کارکرد، شیفت و تعداد آن، شدت و سرعت سبب تغییر زمانبندی میشود.
رنگهای به کار رفته در نگهداری:
نقاط مختلفی از ماشین چاپ باید در دوره زمانی معین روغنکاری شوند. معمولا سازندگان آنها را با رنگ مخصوص مشخص کردهاند:
- قرمز، روزانه
- زرد یا طلاییه؛ هفتگی
- آبی؛ ماهيانه
- سبز؛ شش ماهه
- بنفش؛ سالیانه است.
اکبر شهریاری
(کارشناس نصب و تعمیرات ماشینهای چاپ افست)
