ساره گودرزي
عطر و بوي ارديبهشت که در شهر ميپيچد، مردم زيادي مشتاقانه منتظر افتتاح و بازگشايي نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران هستند تا جديدترين و بهروزترين کتابها را خريداري کنند. ناشران نيز که از ماهها قبل براي نمايشگاه تدارک ديدهاند و تازههاي نشر خود را آماده کردهاند در انتظار هستند تا جديدترين کتابهاي خود را بدون واسطه و در تعامل مستقيم با مردم به دست آنها برسانند. نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران امسال سيويکمين تجربه خود را پيشرو دارد و قرار است بار ديگر مصلاي امامخميني (ره) ميزبان ناشران و علاقهمندان کتاب باشند. در اين گزارش با ما همراه باشيد تا از آخرين اتفاقها و برنامههاي نمايشگاه مطلع شويد. قرار است سيويکمين نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران ۱۲ تا ۲۲ ارديبهشت ماه برگزار شود.
اين جوان خانه به دوش
سيويکمين نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران امسال پس از اينکه دو سال در شهر آفتاب برگزار شد، بار ديگر به مصلاي امام خميني (ره) منتقل شد تا بار ديگر بحث خانه به دوش بودن اين نمايشگاه جدي شود. طي دو سال گذشته مجموعه شهرآفتاب قولهاي زيادي براي تکميل ساختوساز سالنهاي اين مجموعه داده بود اما محقق نشد و درحاليکه آمادگي خود را براي برگزاري دوره سيويکم نمايشگاه کتاب تهران اعلام کرده بود اما وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به درخواست اهالي نشر گزينههاي مختلف را براي برگزاري اين نمايشگاه بر روي ميز قرار داد که محل دايمي نمايشگاههاي تهران، مصلاي امام خميني (ره) و شهر آفتاب سه گزينه اصلي بودند. البته وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تفاهمنامه ۶ سالهاي با شهرداري تهران براي در اختيار قرار گرفتن مجموعه شهرآفتاب براي برگزاري نمايشگاه کتاب دارد که تا سال ۱۴۰۰ اعتبار دارد و بر اساس همان تفاهمنامه چنانچه امکانات زيرساختي و فضاي مسقف در اين مجموعه تامين شود نمايشگاه کتاب در شهرآفتاب برگزار خواهد شد و ميتوان گفت که در واقع اين جابجايي به نوعي همکاري با شهرداري تهران براي ايجاد فرصتي در جهت آمادهسازي بيشتر شهرآفتاب براي برگزاري نمايشگاه کتاب تهران است. بالاخره اما پس از کشوقوسهاي فراوان بالاخره مصلا براي برگزاري نمايشگاه انتخاب شد زيرا با تکميل رواقهاي شرقي و غربي فضاي مسقف نمايشگاه افزايش يافته بود و ناشران بيشتري ميتوانستند از فروش کتاب زير چادرها و سازههاي موقت رهايي پيدا کنند، از آفتاب تند ارديبهشت و بارانهاي گاه و بيگاه بهاري که اغلب به خيسشدن کتابها و سرمايه ناشران منجر ميشد. با همه اين تفاسير و نوشتهها اما امسال هم جوان رشيد سيويکساله نمايشگاه کتاب همچنان در بلاتکليفي به سر ميبرد و هنوز نتوانسته است سرپناه و مامني براي خود دستوپا کند و خانه به دوش است.
چگونگي جانمايي ناشران
براي حضور در بزرگترين رويداد فرهنگي کشور، بيش از ۲۵۰۰ ناشر در بخشهاي کودک و نوجوان، دانشگاهي، عمومي، آموزشي و بينالملل اعلام آمادگي کردهاند و قرار است کتابهاي خود را عرضه کنند. اما اجارهبهاي غرفهها در نمايشگاه کتاب امسال نيز تغييراتي به همراه داشته است بهطوريکه بهاي متراژ غرفهها براي ناشران خصوصي تا سقف ۹ متر به ازاي هر متر ۴۰۰ هزار ريال، ۲۴-۹ متر به ازاي هر متر ۶۰۰ هزار ريال، ۴۸-۲۴ متر به ازاي هر متر ۹۵۰ هزار ريال، ۲۰۰-۴۸ متر به ازاي هر متر يک ميليون و ۳۵۰ هزار ريال و بالاتر از ۲۰۰ متر به ازاي هر متر يک ميليون و ۸۰۰ هزار ريال تعيين شد. همچنين تا سقف ۹ متر به ازاي هر متر ۷۵۰ هزار ريال، ۲۴-۹ متر به ازاي هر متر يک ميليون و ۵۰ هزار ريال، ۴۸-۲۴ متر به ازاي هر متر يک ميليون و ۵۵۰ هزار ريال، ۲۰۰-۴۸ متر به ازاي هر متر يک ميليون و ۸۵۰ هزار ريال و بالاتر از ۲۰۰ متر به ازاي هر متر دو ميليون و ۵۰۰ هزار ريال براي ناشران غيرخصوصي مقرر شد. البته با توجه به محدوديت فضاي مسقف نمايشگاه، شورا مصوب کرد که حداکثر متراژ غرفهها در فضاي مسقف ۲۵۰ متر مربع باشد تا ناشران بيشتري بتوانند در فضاي مسقف حضور داشته باشند.
طبق اعلام ستاد برگزاري نمايشگاه جانمايي ناشران امسال اما متفاوت از دورههاي پيشين است بهطوري که با توجه به بهرهبرداري از رواقهاي شرقي و غربي براي نخستين بار در نمايشگاه امسال، ناشران خارجي در طبقه منهاي يک رواق شرقي، ناشران کودک در طبقه همکف و صحن همسطح، ناشران آموزشي در طبقه همکف رواق غربي و ناشران داخلي به مانند سالهاي پيشين در شبستان مستقر خواهند بود. همچنين غرفه ناشران دانشگاهي در جنوب شبستان (ضلع شرقي خيابان قنبرزاده) و در زير چادرهاي مستحکم برپا خواهد شد و مراجعهکنندگان پس از مراجعه به نمايشگاه ميتوانند با مراجعه به هر يک از اين رواقها و بخشهايي که اعلام شد کتابهاي مورد نظر خود را خريداري کنند. در اين زمينه از ۲۰ فروردين ماه واگذاري بخشها به انجمنها و تشکلهاي برگزارکننده نمايشگاه آغاز شده است تا آنها برمبناي ثبتنامهايي که انجام دادهاند بتوانند جانمايي نهايي ناشران را بر اساس متراژ و فضايي که در اختيار خواهند داشت انجام دهند.
صربستان؛ ميهمان ويژه
نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران هر سال يک ميهمان ويژه دارد و امسال کشور صربستان بهعنوان ميهمان ويژه در نمايشگاه سي و يکم حضور خواهد داشت و چين و ژاپن نيز به ترتيب مهمان ويژه نمايشگاه کتاب تهران در سالهاي ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ خواهند بود. در سال گذشته ايران مهمان ويژه نمايشگاه کتاب بلگراد بود و در همان زمان ايران از صربستان براي حضور در نمايشگاه کتاب تهران دعوت شد مهمان ويژه نمايشگاه تهران کرده است. قرار است برنامههاي فرهنگي مهمي مانند روز صربستان و نيز مراسم ويژه شب صربستان در ايام برگزاري نمايشگاه کتاب تهران برگزار شود. همچنين طبق پيشبينيهاي انجام شده ۲ رمان از نويسندگان مشهور صربستان در ايران در ايام نمايشگاه رونمايي ميشود و قرار است تعدادي از نويسندگان صربستاني به ايران بيايند و در کنار آن حضور برنامه گروههاي موسيقي فولکلور اين کشور و نيز نمايش آثار سينمايي توليد صربستان نيز انجام خواهد شد.
اختصاص فضاي رايگان براي
نمايش کتاب
از ديگر اخباري که درباره نمايشگاه کتاب منتشر شده است و بايد منتظر آن بود، در آييننامه سيويکمين نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران آمده است که اگر فضاي کافي در هر بخش وجود داشته باشد، مديران کميتهها ميتوانند به ناشراني که قصد دارند کتابهاي خود را فقط به نمايش بگذارند فضايي بهصورت رايگان اختصاص دهد. در اين زمينه طبق آييننامه پنجدرصد در هر بخش از فضايي که به ناشران هر بخش اختصاص داده شده است، ميتواند به ناشراني که آمادگي داشته باشند تا کتابهاي خود را فقط نمايش دهند اختصاص داده ميشود و هر يک از بخشهاي کودک، آموزشي، دانشگاهي، بينالملل، آموزشي و عمومي ميتوانند از اين فضا استفاده کنند. مدير هر بخش ميتواند از فضاي کلي که کميته ناشران داخلي به بخش آنها اختصاص داده است، حدود پنج درصد را براي غرفه نمايشي در نظر بگيرند و اين موضوع کمک ميکند که نمايشگاه به سمت حرفهاي شدن حرکت کند اما مسوولان برگزاري تاکيد کردهاند که مديران هر بخش بايد در نظر داشته باشند که اين فضا بايد از مساحتي که در اختيار آنها قرار داده شده است، باشد.
نمايش آثار مولفان ايراني
به زبان لاتين
هرسال تعدادي از کتابهاي نويسندگان ايراني که به زبان لاتين نگاشته شدهاند در بخشي از نمايشگاه در معرض ديد عموم قرار ميگيرد. در اين زمينه قرار است امسال انجمن ناشران دانشگاهي در همکاري با کتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران بخشي را در سالن ناشران دانشگاهي به نمايش آثار و کتابهاي دانشگاهي در اين حوزه اختصاص دهد. امسال در بخش دانشگاهي، ۴۸۷ ناشر ثبتنام کردهاند و قرار است ۵۴ هزار و ۵۱۷ عنوان کتاب براي ارائه در اين بخش به نمايش گذاشته شود. ناشران دانشگاهي در جنوب شبستان (ضلع شرقي خيابان قنبرزاده) و در زير چادرها امسال جانمايي شدهاند و حدود شش هزار مترمربع فضا به بخش دانشگاهي اختصاص پيدا کرده است.
همچنين قرار است چادر مستقل به ناشران پزشکي با هدف سهولت دسترسي دانشجويان و مردم به ناشران پزشکي، اختصاص پيدا کند و در اين زمينه امسال براي دومين بار و همانند نمايشگاه سيام در در يکي از راهروها به ناشران اين بخش اختصاص دارد. در اين زمينه ۵۲ ناشر پزشکي ثبتنام کردهاند که قرار است حدود ۹ هزار و ۶۷۶ عنوان کتاب در حوزههاي مختلف پزشکي در روزهاي نمايشگاه به مخاطبان عرضه کنند.
حضور پررنگ ناشران لاتين و عربي
اما بخش بينالملل نمايشگاه کتاب تهران يکي از پرمخاطبترين بخشهاي نمايشگاه است و قرار است امسال بيش از ۱۴۱ هزار عنوان کتاب لاتين و عربي توسط ۱۲۹ ناشر خارجي در بخش بينالملل سيويکمين نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران عرضه شود. امسال در بخش ناشران بينالملل ۴۷ ناشر و نماينده ناشر لاتين از کشورهاي امريکا، انگلستان، هند، هلند و آلمان حضور دارند و حدود ۱۰۹ هزار عنوان کتاب در اين بخش عرضه خواهد شد. همچنين ۸۲ ناشر عربي از کشورهاي سوريه، اردن، عراق، لبنان، مصر، ايران و انگلستان حدود ۳۲ هزار عنوان کتاب به نمايشگاه سيويکم خواهند آورند. کتابهايي که در بخش لاتين و عربي ارائه ميشوند بايد در فاصله سالهاي ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸ باشند و پيش از سال ۲۰۱۲ کتابي پذيرفته نخواهد شد. در سيويکمين نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران، ناشران خارجي در طبقه منفي يک رواق شرقي جانمايي خواهند شد.
انتخاب ناشر نمونه
يکي از برنامههايي که در نمايشگاه بينالمللي کتاب تهران انجام ميشود انتخاب ناشر نمونه است. انتخاب ناشر برگزيده هر ساله بهمنظور تشويق و ترغيب ناشران تاثيرگذار در ارتقاي سطح و توسعه نشر حرفهاي، ايجاد خلاقيت، الگوسازي براي انتشار آثار ارزشمند فرهنگي و همچنين مشارکت در اعتلاي سطح فرهنگ عمومي جامعه همزمان با نمايشگاه کتاب تهران انجام ميشود. طبق اعلام دبيرخانه انتخاب ناشر برتر سال ۱۳۹۶ تعداد عنوانهايي كه ناشر حق نشر آن را براساس قرارداد به يكي از ناشران خارجي واگذار كرده است، تناسب كتابهاي ناشر با نيازهاي علمي و فرهنگي جامعه، كيفيت ارايه آثار از حيث امور ويرايش فني، حروفچيني، صـفـحهآرايي، گـرافـيـک، کـيفيـت توليد
(چاپ، مواد و صحافي)، تعداد كتابهايي كه بهعنوان كتاب سال جمهوري اسلامي ايران، جايزه جلالآلاحمد و يا پروين برگزيده شدهاند، تعداد كتابهايي كه در جشنوارههاي معتبر داخلي (اعم از دولتي و غيردولتي) جايزه گرفتهاند، نوآوري و ابتكارات مرتبط با ترويج، توزيع و توسعه نشر كشور (اعم از سايت، نشريه، نقد کتاب، رونمايي و حضور در بازارهاي جهاني) از جمله معيارهاي داوري محسوب ميشوند. همچنين بهرهمندي از گروههاي كارشناسي يا هيأت علمي (به تناسب موضوع فعاليت ناشر)، انتشار کتابهاي تأليفي ارزشمند نفيس، با رويکرد فرهنگ و هنر ايراني ـ اسلامي، انتشار كتابهاي تأليفي مرجع در حوزههاي گوناگون، پاسداري از زبان فارسي و توجه به ويرايش ادبي، به خصوص در آثار ترجمه و فعاليت تخصصي موثر در يك يا چند حوزه موضوع مشخص از ديگر معيارهاي انتخاب ناشر برتر هستند.
