مصاحبه با نوید مجلسی در سه پرده
حمل‌ونقل و بازرگانی، همچنان با نگرانی
بی‌ثباتی با اوضاع سیاسی و نظامی، تجاری و اقتصادی منطقه به حدی است که در فاصله انتشار مجله قبلی تا این شماره، یعنی نزدیک به ۴۵ روز فاصله، وضعیت چندین بار تغییر کرده. در این میان آمدیم جویای نظر یکی از بازرگانان سرشناس ایرانی مستقر در چین شویم که به‌حساب خودمان، آخرین وضعیت را به خواننده ماهنامه صنعت چاپ ارائه دهیم، غافل از اینکه هفته‌به‌هفته و گاهی هرروز، شاهد چرخش‌های ۱۸۰ درجه‌ای از سوی طرفین درگیری هستیم.
بنابراین سه بار از نوید مجلسی جویای آخرین وضعیت شدیم، چون بازهم تغییر شرایط و حتی رخ دادن حوادث غیرقابل‌پیش‌بینی، امکان‌پذیر است، بهتر است خلاصه‌ای از هر سه نوبت اظهارنظر وی در اینجا بیاوریم. شاید یکی از آن‌ها با شرایطی که مجله به دست شما می‌رسد، جور دربیاید.
پرده اول: اواخر اردیبهشت
تجارت عملاً تعطیل است
تقریباً به‌جز کالاهای استراتژیک، ارسال هیچ کالای دیگری توجیه ندارد. همه سرگردانند. بسیاری از کشتی‌ها در هند پهلوگرفته‌اند تا ببینند چه می‌شود. بعضی کالاها در بنادر کشورهای دیگر متوقف‌اند. یکی از دوستان یک کانتینر در هند دارد، می‌گفت باید دوباره بارگیری کند به مقصد مرسین ترکیه، بعد ازآنجا با کامیون بیاید به تهران. آن‌هم به این راحتی نیست.
راه‌های جایگزین تنگه هرمز، به این راحتی نیست. حمل‌ونقل ریلی با دریایی تفاوت بسیار دارد. ظرفیت‌های کشتی‌های بحرپیما با واگن‌های قطار قابل‌مقایسه نیست. نسبت ۱۵ هزار به ۴۰۰۰ تن، آن‌هم باید دور دنیا را بزنی تا به مقصد برسی. راه‌آهن کشورهای مقصد امکانات و تجهیزات کافی ندارند و تجربه این کار را ندارند. پیاده کردن کانتینر و سپس حمل آن به ایران هم خودش کلی وقت و هزینه می‌برد. اگر بخشی از مسیر دریایی باشد تا به بندر مرسین ترکیه برسد، بازهم گرفتار حمل با کامیون می‌شوید که قبلاً خیلی ارزان بود و حالا بسیار گران‌تر شده است.
به فرض که بتوانید با کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران جنس را حمل کنید، به ازای هر کانتینر ۴۰ فوت که قبلاً ۲۷۰۰ دلار هزینه می‌گرفت، باید ۹۵۰۰ دلار بپردازید. ما یک مشتری داشتیم که می‌خواست برای یک دستگاه که کلاً ۲۵ هزار دلار است، اقدام کند، هر طور بررسی کردیم دیدم اصلاً به دردسرش نمی‌ارزد و معلوم نیست کی به دستش برسد، گفتم فراموشش کن، بهتر است از داخل دستگاه دست‌دوم یا از سازندگان داخلی خریداری کنی. ما قبل جنگ چند کانتینر در امارات داشتیم که گیرکرده بود. با پرداخت دو هزار دلار اضافی برای هرکدام، بالاخره از طریق عمان و دور زدن‌های اضافی آن‌ها را با هر زحمتی بود به کشور رساندیم. وقتی جنس را به گمرک تحویل می‌دهیم اصلاً معلوم نیست کی به ایران برسد. انبارهای شهر شیان، مملو از کالاست و سروسامان دادن به حمل زمینی آن‌ها، کار یک هفته و دو هفته نیست.
به‌هرحال این شرایط جنگی تبعات سنگینی برای اقتصاد جهان داشته به‌طوری‌که آثار جنگ در اروپا هم محسوس است. روپیه هند ۲۰ درصد اُفت کرده، حتی وضع کشاورزی در بسیاری از کشورها دستخوش نابسامانی شده است. در چنین اوضاعی نمی‌توان به کسی وعده داد و تقریباً همه عوامل خارج از اختیار ماست.
امیدوارم این وضع هر چه زودتر با حفظ منافع کشورمان سروسامان بگیرد ولی تا تثبیت اوضاع و برگشت شرایط عادی، شاهد کمبود و گرانی بعضی کالاها خواهیم بود.
پرده دوم: اواسط خرداد
تا اوضاع به سامان بیاید مدتی طول می‌کشد
می‌گویند با توافق امضاشده توسط رئیس‌جمهورهای ایران و آمریکا، دست‌کم در فرصتی ۶۰ روزه تنگه هرمز باز می‌شود آیا جنس‌هایی که به اروم چی رفته‌اند، از همان‌جا و از مسیر ریلی باید بروند یا آن‌ها را برمی‌گردانند تا از بنادر چین در کشتی‌ها بارگیری شوند؟ مورد به مورد فرق می‌کند هر اقدامی هزینه‌های خودش را دارد. اما قطعاً اگر تشریفات گمرکی انجام‌شده باشد، یعنی از گمرک چین خارج‌شده باشند، دیگر برنمی‌گردند و باید از مسیر زمینی حمل شوند. بارهایی که در بنادر هند معطل بوده‌اند، یک‌باره تخلیه خواهند شد. در این مرحله همه‌چیز به رویه و شیوه‌نامه خطوط کشتیرانی مختلف دارد و مورد به مورد فرق می‌کند. باید ببینید آن‌ها چه تصمیمی می‌گیرند، هزینه‌های بیمه چقدر افزایش داشته و مهم‌تر از همه آیا باز بودن تنگه هرمز دست‌کم در این مهلت ۶۰ روزه، تضمین‌شده است؟
به‌هرحال، امیدواریم که همه‌چیز خوب پیش برود، صلح و ثبات برقرار باشد و جریان حمل‌ونقل کشتی‌ها و انتقال کالاها بدون تحریم، با شرایطی بهتر از پیش وارد کشور شود.
پرده سوم، اواخر تیرماه
بازهم جنگ هرچند محدود و کنترل‌شده
برداشت‌های متفاوت طرفین توافق ۶۰ روزه، مبنای اختلاف برای اجرای بندهای چهارده‌گانه است و تاکنون چندین بار آتش‌بس به‌طور محدود نقض شده است. آیا باید به گذرا بودن این آتش‌بازی‌ها امیدوار باشیم یا منتظر بالا گرفتن آن باشیم؟
گرچه به نظر می‌رسد هر دو طرف اصلی درگیری، مایل به خویشتن‌داری و کنترل درگیری‌ها هستند، هیچ اطمینانی به عادی شدن تجارت هم نیست. ما ازنقطه‌نظر بازرگانان بین ایران و چین، همچنان باید با نگرانی شرایط را دنبال کنیم. در اینجا از نگرانی‌های تأمین ارز البته سخنی به میان نیاوردیم.
