ضرورت مدیریت تنشها با تشکیل شورای حکمیت
اگرچه فضای پیش از انتخابات در شبکههای مجازی متشنج و دوقطبی بود، اما این تنشها با سازوکارهای مشخص قابل کنترل هستند. تشکیل شورایی از معتمدین سه رسته اصلی صنف تا با ایجاد راهکارهای مدون، از بازتولید اختلافات گذشته جلوگیری شود و اتحادیه در مسیر تعادل و وفاق پیش برود.
فهرست مطالب
جلال ذکایی، فضای انتخابات اتحادیه چاپ، بهویژه در روزهای منتهی به رأیگیری، دوقطبی و پرتنش بود، بهگونهای که این تشنج در فضای مجازی نیز بازتاب یافت. هرچند چنین وضعیتی تا حدی ذاتی فرآیندهای انتخاباتی است و حتی میتوان آن را اجتنابناپذیر دانست، اما با برنامهریزی و مدیریت هدفمندتر، امکان کنترل آن وجود داشت. با این حال، روز قبل انتخابات بهرغم رقابتهای شدید و گفتمان تند میان گروههای مختلف، در کمال آرامش و با حفظ ادب صنفی مراسمهایی در هتل اسپیناس برگزار شد و هیچ اتفاق ناخوشایندی رخ نداد و روز انتخابات نیز این روند دنبال شد.
حضور چشمگیر بیش از هفتصد نفر از اعضا، فراتر از حد نصاب قانونی، نشاندهنده اهمیت این انتخابات برای صنف چاپ بود. این مشارکت گسترده، علاوه بر نمایش بلوغ صنفی، حاکی از اراده جمعی برای تعیین سرنوشت هیاتمدیره بود. بهویژه آنکه پیشبینی اولیه حاکی از عدم اقبال کافی بود، اما نتیجه، خلاف این انتظار را ثابت کرد.
ورود و ادغام اتحادیه صحافان در ساختار چاپخانهداران، به شکلگیری سه جریان رقیب انجامید: چاپخانهداران که به دنبال حفظ هویت تاریخی اتحادیه بودند، تابلوسازان که برای به رسمیت شناخته شدن تلاش میکردند و صحافان که بهدلیل ادغام اجباری، در موضع دفاع از حیثیت صنفی خود قرار گرفته بودند. رقابت این سه گروه، اگرچه به افزایش تنشها دامن زد، اما در نهایت موجب مشارکت گسترده و پرشور اعضا شد.
در تحلیل نتایج، میتوان به تقسیم آراء میان جناحهای مختلف اشاره کرد که از یک سو نشاندهنده تقسیم متوازن قدرت و جلوگیری از انحصار بود، اما از سوی دیگر، این پرسش را ایجاد میکند که آیا این توازن میتواند به همزیستی مسالمتآمیز بین گروهها بینجامد یا زمینهساز تنشهای آتی خواهد شد؟ پاسخ به این سؤال منوط به بلوغ صنفی و تمکین طرفین به حقوق یکدیگر است. در غیر این صورت، خطر تبدیل اختلافات به بحرانهای فرسایشی در اتحادیه وجود دارد.
برای مدیریت این چالش، پیشنهاد شده است شورایی از معتمدین و ریشسفیدان سه رسته اصلی تشکیل شود تا با تدوین سازوکارهای مدون، از تشدید اختلافات جلوگیری کند. چنین نهادی میتواند با تعریف مکانیسمهای حل اختلاف، تنشها را بهصورت پایدار مهار کند. فقدان ساختارهای حکمیت در اتحادیه تاکنون موجب شده است تصمیمها صرفاً مبتنی بر شرایط لحظهای گرفته شوند، بیآنکه چارچوبی برای پیشگیری از تکرار بحرانها وجود داشته باشد. بنابراین، تدوین اساسنامهای شفاف و مقرراتی کارآمد، گام ضروری برای تضمین ثبات آینده اتحادیه است.
تقویت جایگاه صنفی از مسیر مشارکت گسترده و همکاری متقابل
مشارکت بالای اعضای اتحادیه در روز انتخابات نشانه احساس مسئولیت صنفی و اراده جمعی برای تعیین سرنوشت هیاتمدیره و تعامل مستمر میان نمایندگان منتخب ضروری است.
امیرهومن محمدی، مدیر چاپ هودیس پارس، انتخابات اخیر اتحادیه با مشارکت چشمگیری از تمامی رشتههای صنفی همراه بود که علیرغم فضای پرتنش پیش از انتخابات، در روز رأیگیری با ادب و همدلی برگزار شد. این سطح از مشارکت، فراتر از پیشبینیهای اولیه بود و نشان داد که اعضا به اهمیت حضور و تأثیرگذاری در سرنوشت صنف واقف هستند. چنین اقبالی بیانگر آن است که جامعه چاپخانهداران به جای بیتفاوتی، به نقش تصمیمگیریهای صنفی بهعنوان عاملی تأثیرگذار در آینده خود مینگرد.
نتیجه انتخابات به گونهای رقم خورد که نمایندگان دو گروه اصلی رقیب، بهصورت متوازن در هیاتمدیره جای گرفتند. این اتفاق میتواند هم فرصت باشد و هم تهدید؛ اگر این دو جریان با تعامل و تقسیم وظایف بر اساس تخصصهایشان پیش روند، همکاریشان میتواند به نفع کل صنف تمام شود. اما اگر به رقابتهای فرسایشی و تقابلهای بیحاصل تبدیل شود، نه تنها هیچیک از طرفین به اهداف خود نخواهند رسید، بلکه اتحادیه نیز از پیشرفت بازخواهد ماند.
کلید موفقیت در این است که هر یک از اعضای هیاتمدیره در حوزهای که در آن توانمندتر است مسئولیت بپذیرد و دیگران نیز به این تقسیمکار احترام بگذارند. برای مثال، اگر یکی از اعضا در حوزه مالی تبحر دارد و دیگری در روابط صنفی، همکاری سازندهای شکل خواهد گرفت. اما اگر هر یک بخواهد در کار دیگری دخالت کند یا به جای همفکری، به تقابل بپردازد، نتیجهای جز اتلاف انرژی و ایجاد اختلال نخواهد داشت.
انتظار میرود هیاتمدیره جدید با نگاهی فراجناحی و با اولویت منافع صنف، از شخصیسازی موضوعات پرهیز کند و تمام تلاش خود را بر حل چالشهای مشترک متمرکز نماید. اگر این روحیه حاکم شود، انتخابات اخیر میتواند نقطه عطفی برای اتحادیه باشد؛ در غیر این صورت، خطر بازگشت به تنشهای گذشته وجود دارد.
لزوم احترام به منشور صنفی و شفافیت در سازوکار انتخاباتی
انتخابات این دوره با نظم و مشارکت چشمگیر اعضا برگزار شد، اما برخی رفتارها مانند پذیرایی شام و ناهار که تا دو دوره پیش معمول نبوده بهعنوان عملی زننده و توهینآمیز به شأن صنف نیز در این دوره باب شده بود.
فریدون کهنمویی زاده، مدیر چاپ و صحافی کهنمویی زاده، انتخابات اخیر اتحادیه چاپخانهداران اگرچه نسبت به دورههای پیشین با نظم و آرامش بیشتری برگزار شد، اما خالی از نقاط ضعف نبود. مواردی مانند برگزاری میزهای شام و ناهار برای جلب آراء، عملی ناپسند و خلاف شأن صنف چاپخانهداران بود که امیدوارم در دورههای آتی تکرار نشود. اینگونه اقدامات نه تنها توهین به شعور اعضا محسوب میشود، بلکه با شخصیت اجتماعی این صنف اصالتاً سنخیتی ندارد.
مشارکت گسترده اعضا در این دوره از انتخابات، فراتر از انتظارات بود. این استقبال پرشور نشاندهنده دو واقعیت مهم است: اولاً اعضا به اهمیت حضور و تأثیرگذاری در سرنوشت صنف واقف هستند، و ثانیاً امیدوارند تغییرات مثبتی در ساختار اتحادیه ایجاد شود. هرچند پیشبینی چنین مشارکت بالایی دشوار بود، اما تلاشهای مستمر یکساله برای روشنگری و ایجاد وفاق صنفی بیتأثیر نبوده است.
نکته قابل تأمل در نتایج انتخابات، حضور متوازن نمایندگان دو جناح مختلف در هیاتمدیره است. این وضعیت اگرچه میتواند فرصتی برای تعامل سازنده باشد، اما در صورت تداوم رقابتهای جناحی، خطر قطبی شدن اتحادیه را افزایش میدهد. تجربه چهارساله اخیر نشان داده که جنگ جناحی تنها به ضرر صنف تمام شده است، همانگونه که در مورد تعاونی مصرف شاهد بودیم که با وجود گذشت دو سال از عضویت سه نفر جدید، هنوز به جایگاه مطلوب نرسیده است.
برای جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته، پیشنهاد میکنم:
- هیاتمدیره جدید باید خط قرمزهای روشنی برای جلوگیری از تنشهای جناحی تعیین کند.
- از اقدامات ناشایستی مانند تبلیغات غیراخلاقی برای جلب آرا به شدت پرهیز شود.
- ساختار اتحادیه باید به گونهای اصلاح شود که حداقل ۱۰ عضو داشته باشد، نه سه نفر فعلی که پاسخگوی نیازها نیستند.
هرچند ساختار قانونی اتحادیه بر اساس ترکیب سهنفره تعیین شده است، لکن این امر به هیچوجه به معنای محروم شدن اتحادیه از بهرهگیری از ظرفیت فکری و تخصصی اعضای گستردهتر نخواهد بود. در این راستا، راهکار منطقی و عملی پیشنهادی عبارت است از تشکیل کارگروههای تخصصی زیرمجموعهی رستههای اصلی اتحادیه شامل چاپخانهداران، صحافان، تابلوسازان چاپ دیجیتال و طراحان گرافیک، که تحت نظارت مدیریت مرکزی فعالیت نمایند. این کارگروهها میتوانند طرحها، چالشها و پیشنهادهای مرتبط را پس از بررسی، اولویتبندی و طبقهبندی جهت تصویب نهایی به هیات مدیره ارسال کنند. بدین ترتیب، علاوه بر بهرهمندی از خرد جمعی و جامعنگری در تحلیل مسائل، زمینهی مشارکت مؤثر اعضا در فرآیند تصمیمگیریهای اتحادیه نیز فراهم شده و حس تعلق و مسئولیتپذیری در میان جامعهی صنفی تقویت خواهد شد.
متأسفانه در این دوره شاهد برخی تخلفات آشکار مانند تبلیغات نادرست در محوطه انتخابات بودیم که اتحادیه باید نسبت به آنها موضعگیری شفافی داشته باشد. همچنین صدور بیضابطه جوازهای جدید که به اعتراف مسئولان با شتاب انجام شده، آسیبهای جبرانناپذیری به صنف وارد کرده است.
به عنوان کسی که یک عمر در این صنف فعالیت داشتهام، هشدار میدهم که ادامه این روند میتواند به حیثیت اجتماعی چاپخانهداران لطمه جدی وارد کند. تنها راه نجات، همکاری صادقانه تمام اعضا و کنار گذاشتن اختلافات جناحی برای رسیدن به وفاق صنفی است.
