داستان یک بحران: چرا کارگران پای‌بند چاپخانه‌ها نمی‌شوند؟

میزگرد ماهنامه صنعت چاپ

یکی از چالش‌های اساسی صنعت چاپ در سال‌های اخیر، تامین نیروی کار است. این مسئله از جوانب مختلف قابل بررسی است: از تربیت و آموزش نیروی متخصص گرفته تا جذب، نگهداشت و مدیریت نیروی انسانی.
واحدهای چاپی در اندازه‌های مختلف، هر یک به فراخور موقعیت خود، با چالش‌های متفاوتی در زمینه نیروی کار مواجه هستند. در حالی که شرکت‌های بزرگ و ساختارهای استخدامی متفاوتی دارند، چاپخانه‌های کوچک‌تر با مسائل کارگری خاص خود روبرو هستند. این موضوع به‌ویژه در چاپخانه‌های متوسط و کوچک که بخش عمده‌ای از صنعت چاپ را تشکیل می‌دهند، اهمیت بیشتری می‌یابد.

برای بررسی عمیق‌تر این موضوع و یافتن راهکارهای عملی، ماهنامه صنعت چاپ میزگردی را با حضور سه تن از صاحب‌نظران و فعالان این حوزه برگزار کرده است. در این نشست، میریونس جعفری مدیر چاپ جامی و نایب رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران تهران، با تجربه ارزشمند خود در زمینه مسائل کارگری و حل اختلافات کارگر و کارفرما، به همراه رامین عابدینی مدیر صحافی پارس و مصطفی رمضانی مدیر چاپ هادی، به بررسی چالش‌ها و ارائه راهکارهای عملی در این زمینه می‌پردازند.

در این گفتگو، علاوه بر طرح مشکلات موجود، به دنبال یافتن راه‌حل‌های کاربردی برای بهبود وضعیت نیروی کار در صنعت چاپ هستیم. مصاحبه‌شوندگان با توجه به تجربیات متنوع خود، دیدگاه‌های مختلفی را در این زمینه مطرح خواهند کرد که می‌تواند راهگشای برخی از مشکلات موجود باشد.

 

از بحران اقتصادی تا رقابت ناسالم: ریشه‌های کمبود نیروی کار در صنعت چاپ

میریونس جعفری، نایب رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران تهران، با با یادآوری روزهای اوج صنعت چاپ با اشاره به تاریخچه‌ای مختصر از آنچه که در گذشته برای نیروی کار مرسوم بود صحبت خود را شروع می‌کند:

«در گذشته‌های دور، مشکلات نیروی کار به‌ ندرت مشاهده می‌شد. چاپخانه‌ها به راحتی نیروهای مبتدی را جذب می‌کردند و آموزش می‌دادند. در دهه ۱۳۵۰، در تهران تنها ۳۷۲ واحد چاپخانه فعال وجود داشت که با استفاده از روش استاد‌-شاگردی، کارگران جدید را آموزش می‌دادند و به نیرویی ماهر تبدیل می‌کردند. اما امروز، این روند کاملاً تغییر کرده است.

مثلاً در چاپخانه‌های قدیمی، یک کارگر مبتدی می‌توانست از صفر تا صد کار را یاد بگیرد، از حروفچینی گرفته تا صحافی و لیتوگرافی. از سال ۱۳۵۵ به بعد، مرحوم مرتضی نوریانی، که به کارگران و کارفرمایان احترام زیادی می‌گذاشت، دوره‌های تخصصی چاپ را برای کارگران برگزار می‌کرد. او بسیاری از کارگران را به خارج از کشور فرستاد تا در دوره‌های علمی و عملی شرکت کنند. خود من نیز سه دوره در آلمان آموزش دیدم و تعدادی دیگر از کارگران نیز برای آموزش‌های تخصصی به خارج اعزام شدند. این آموزش‌ها باعث پیشرفت روزافزون کارگران چاپ شد. حتی چاپخانه در زندان‌ قصر نیز آموزش‌های چاپ ارائه می‌شد و کارگران زندان نیز پس از آزادی به چاپخانه‌ها می‌پیوستند. این دوره‌ها و آموزش‌ها نقش مهمی در رشد صنعت چاپ و مهارت‌افزایی نیروی کار داشت. اما امروز، با افزایش تعداد چاپخانه‌ها و رقابت شدید بین آن‌ها، کارگران ترجیح می‌دهند به مشاغل دیگر مانند اسنپ یا دیجی‌کالا بروند، چرا که در آن‌ها درآمد بیشتری کسب می‌کنند و مسئولیت کمتری دارند.»

جعفری همچنین به مشکلات اقتصادی اشاره کرد و گفت:

« حقوق‌های پایین در صنعت چاپ باعث شده کارگران انگیزه‌ای برای ماندن در این صنعت نداشته باشند. حتی کارگرانی که سال‌ها در چاپخانه‌ها کار کرده‌اند، به دلیل نداشتن امنیت شغلی و درآمد پایین، به مشاغل دیگر روی می‌آورند. مثلاً یک کارگر ماهر در صنعت چاپ ممکن است حقوقی حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان دریافت کند، اما همان فرد اگر به عنوان راننده اسنپ کار کند، شاید درآمدی بسیار بالاتر داشته باشد. علاوه بر این، کارگران جوان امروزی ترجیح می‌دهند به مشاغلی بروند که ساعت کاری منعطف‌تری داشته باشد.»

جعفری به مشکلات مربوط به بیمه و امنیت شغلی اشاره کرد و گفت: «بسیاری از کارگران در صنعت چاپ با قراردادهای موقت کار می‌کنند و این موضوع باعث می‌شود آن‌ها احساس امنیت شغلی نیز نداشته باشند. در حالی که در مشاغلی مانند اسنپ، کارگران می‌توانند به راحتی درآمد خود را افزایش دهند و نیازی به نگرانی درباره آینده شغلی خود ندارند. علاوه بر این، سیاست‌های نادرست سازمان‌های دولتی مانند تامین اجتماعی نیز به مشکلات کارگران و کارفرمایان دامن زده است. به عنوان مثال، افزایش ناگهانی هزینه‌های بیمه و سنوات بدون در نظر گرفتن توان مالی کارفرمایان، باعث شده بسیاری از چاپخانه‌ها نتوانند از پس این هزینه‌ها برآیند و مجبور به کاهش نیرو یا تعطیلی واحدهای خود شوند.

در صنعت چاپ، هزینه‌های نیروی کار به شدت افزایش یافته است. برای مثال، استخدام یک کارگر با حقوق ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومانی به معنای پرداخت ۱۶ ماه حقوق در سال است (۱۲ ماه حقوق، دو ماه عیدی و پاداش، یک ماه مرخصی و یک ماه سنوات). این در حالی است که در ایران تنها حدود ۲۲۰ روز در سال کار می‌کنیم، به دلیل تعطیلات رسمی، پنجشنبه‌ها، جمعه‌ها و مشکلاتی مانند قطعی برق و آلودگی هوا. این شرایط باعث شده چاپخانه‌ها با مشکلات مالی جدی مواجه شوند. علاوه بر این، افزایش تعداد چاپخانه‌های غیرمجاز (حدود ۱۵۰۰ واحد در تهران از ۲۵۰۰ واحد چاپخانه) که کارگران را با حقوق بالاتر جذب می‌کنند، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است. این چاپخانه‌ها اغلب کارهای غیرقانونی انجام می‌دهند و رقابت ناسالم ایجاد می‌کنند، که به کمبود نیروی کار در چاپخانه‌های مجاز دامن زده است.

افزایش هزینه‌های بیمه، چاپخانه‌ها را به سمت ورشکستگی می‌برد

یکی دیگر از مشکلات مربوط به سازمان تامین اجتماعی است که در سال ۱۳۸۹ به طور ناگهانی و بدون اطلاع قبلی، درصد سخت و زیان‌آور را از ۴ درصد به ۸ درصد افزایش داد. این تصمیم باعث شد کارفرمایان مجبور به پرداخت هزینه‌های سنگینی شوند. به عنوان مثال، برای یک کارگر بازنشسته، کارفرما باید ۱۲۰ میلیون تومان پرداخت می‌کرد، در حالی که حقوق کارگر تنها ۸۵ میلیون تومان بود. این افزایش ناگهانی هزینه‌ها باعث شد برخی کارگران مجبور به فروش اموال خود شوند تا بتوانند هزینه‌های بازنشستگی را پرداخت کنند زیرا برخی کارفرمایان حاضر به پرداخت این رقم نشدند. حتی پس از مذاکرات طولانی، سازمان تامین اجتماعی حاضر به کاهش این هزینه‌ها نشد و کارفرمایان را تحت فشار مالی شدید قرار داد. این سیاست‌ها نه تنها به نفع کارگران نبود، بلکه باعث افزایش مشکلات کارفرمایان و کاهش امنیت شغلی کارگران شد.»

جعفری در ادامه به نقش سندیکاها در گذشته و مشکلات فعلی کارگر دزدی اشاره کرد: «در زمان‌های قدیم، کارگر و کارفرما سندیکا داشتند و مشکلات خود را از طریق این تشکل‌ها حل می‌کردند. اما امروز، به دلیل مشکلات سیاسی و امنیتی، سندیکاها دیگر وجود ندارند. این موضوع باعث شده کارفرمایان و کارگران نتوانند مشکلات خود را به درستی حل کنند. علاوه بر این، رقابت ناسالم بین چاپخانه‌ها و کارگر دزدی نیز به مشکلات صنعت چاپ دامن زده است. امروز، برخی چاپخانه‌ها برای جذب کارگران، حقوق بالاتری پیشنهاد می‌دهند و این باعث می‌شود کارگران از یک چاپخانه به چاپخانه دیگر بروند. این رقابت ناسالم نه تنها به ضرر چاپخانه‌ها است، بلکه باعث می‌شود کارگران نیز احساس امنیت شغلی نداشته باشند. در گذشته، کارگران به دلیل امنیت شغلی و حقوق منصفانه، سال‌ها در یک چاپخانه کار می‌کردند، اما امروز این روند کاملاً تغییر کرده است.»

 

چالش‌های نیروی کار در صنعت صحافی

رامین عابدینی، مدیر صحافی پارس، با اشاره به تغییرات نسل جدید کارگران و مشکلات جذب نیروی کار در صنعت صحافی، صحبت خود را آغاز کرد. او گفت: « امروزه مشکلات تامین و نگهداشت نیروی کار یکی از چالش‌های اساسی کارگاه‌های چاپ و صحافی می‌باشد، این مسائل ممکن است به دلایل مختلفی از جمله اقتصادی، اجتماعی و یا فرهنگی بروز کنند.

در ﮔذشته نیروی کار زیاد ﺑﻮد، زﻣﺎنی که در وزﻧﺎﻣﻪ آﮔﻬﯽ ﻣﯽدادﯾﻢ، ﮐﺎرﮔﺮان زیادی ﻣﺮاﺟﻌﻪ می‌کردند و ﻣﺘﻘﺎﺿﯽ ﮐار ﺑﻮدﻧﺪ. ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ دارم اوﻟﯿﻦ ﺳﺎﻟﯽ ﮐﻪ در ﺻﺤﺎﻓﯽ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻪ ﮐﺎر ﺷﺪه ﺑﻮدم و ﺑﺎ ﮐﺎرﮔﺮان ﺻﺤﺒﺖ ﻣﯽﮐﺮدم، از ﺧﺎﻃﺮات ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﯽﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ آﻗﺎی ﻧﻮریانی ﺟﻬﺖ خرید ﻣﺎﺷﯿﻦآﻻت ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﺮان ماهر وام اﻋﻄﺎ ﻣﯽ‌ﮐﺮد وﻟﯽ ﻣﺎ ﺑﻪ ﻟﺤﺎظ اﯾﻦ ﮐﻪ درآﻣﺪ و زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮﺑﯽ داﺷﺘﯿﻢ و دﺧﻞ و ﺧﺮﺟﻤﺎن ﺑﺎ ﻫﻢ ﻫﻤﺨﻮاﻧﯽ داﺷﺖ رﻏﺒﺘﯽ ﺑﻪ اﯾﺠﺎد ﺷﻐﻞ ﺑﺮای ﺧﻮدﻣﺎن ﻧﺸﺎن ﻧﻤﯽدادﯾﻢ، ﻣﺎ ﺗﺎﻣﯿﻦ ﺑﻮدﯾﻢ و آﺧﺮ ﻣﺎه ﻫﻢ ﮐﻪ دﺳﺖ در ﺟﯿﺒﻤﺎن ﻣﯽﮐﺮدﯾﻢ ﺑﺎز ﻫﻢ ﭘﻮل داﺷﺘﯿﻢ.»

نسل جدید حاضر نیست در صحافی کار کند

عابدینی، کار سخت است و درآمدش به صرفه نیست! امروزه نسل جدید کارگران تمایل زیادی به کار در صنعت چاپ و صحافی ندارند، چرا که کار سخت و پراسترسی است و درآمد آن را با مشاغلی مانند اسنپ یا فروشگاه‌های زنجیره‌ای مقایسه می‌کنند. وقتی آگهی می‌دهیم، اولین سوال کارگران این است که حقوق چقدر است و آیا کار سخت است یا نه. الان سه ماه است که آگهی داده‌ایم ولی به ندرت برای کار مراجعه کرده‌اند.
برای حفظ کارگران قدیمی، بایستی مشوق‌هایی برای آن‌ها در نظر بگیریم، مانند وام با اقساط بلند مدت یا اینکه حقوق کارگران را (جدا از تعرفه وزارت کار) افزایش دهیم. نسل جدید ترجیح می‌دهد به مشاغلی با ساعت کاری منعطف‌تر و درآمد بالاتر برود. حتی برخی کارگران جوان ترجیح می‌دهند در بازار کار کنند و چک‌ها را جابه‌جا کنند، چرا که این کار راحت‌تر است، استرس و ساعات کار کمتری دارد. ﺑﺎ اﯾﻨﮑﻪ ﻣﻌﻤﻮﻻ کار در ﺑﺎزار، ﻣﺰاﯾﺎی وزارت ﮐﺎر  ﺷﺎﻣﻞ ۲ ﻣﺎه ﻋﯿﺪی، ۱ ﻣﺎه ﺳﻨﻮات، ۲۶ روز ﻣﺮﺧﺼﯽ و ﺑﯿﻤﻪ ﺗﺎﻣﯿﻦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ را ﻧﺪارد.

او همچنین به تفاوت‌های صنعت صحافی با چاپ اشاره کرد: «در چاپخانه، یک نیروی کار ماهر می‌تواند چند دستگاه را همزمان مدیریت کند، اما در صحافی این امکان وجود ندارد. صحافی نیاز به نیروی کار بیشتری دارد، چرا که هر مرحله از کار، مانند برش، تا کردن، ته‌دوزی و جلدسازی، نیاز به مهارت‌های خاصی دارد. در ﯾﮏ ﮐﺎرﮔﺎه ﺻﺤﺎﻓﯽ ﮐﻪ برای ﻣﺜﺎل که ﮐﺎر ﺻﺤﺎﻓﯽ ﮐﺘﺎب اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﺪ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﮐﺎرﮔﺮان ﻣﺎﻫﺮ ﺟﻬﺖ ﻣﺎﺷﯿﻦ ورقﺗﺎﮐﻦ، ﻣﺎﺷﯿﻦ دوﺧﺖ ﮐﺘﺎب، ﻣﺎﺷﯿﻦ ﻃﻼﮐﻮب، و ﻣﺎﺷﯿﻦ ﺑﺮش را در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﺧﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺻﺤﺎﻓﯽ ﭼﺴﺐ ﮔﺮم، ﻣﻔﺘﻮل، ﭘﺎﻧﭻ و ﻓﻨﺮ ﻫﻢ ﮐﺎرﮔﺮان ماهر ﻣﺨﺘﺺ ﺧﻮدﺷﺎن را ﻻزم دارﻧﺪ. یک کارگر مبتدی نمی‌تواند به راحتی وارد این کار شود و این باعث می‌شود که ما به نیروی کار بیشتری نیاز داشته باشیم. حتی یک صحافی کوچک حداقل به ده نفر نیروی کار نیاز دارد که نیمی از آن‌ها باید ماهر باشند.»

او همچنین به مشکلات کاهش نیروی کار و تاثیر آن بر درآمد اشاره کرد: «هرچه نیروی کار کم‌تر باشد، سرعت کار کاهش می‌یابد و هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند. این موضوع باعث می‌شود که نتوانیم سفارش‌های بزرگ بگیریم و درآمدمان کاهش می‌یابد.»

عابدینی به نقش زنان در صنعت صحافی نیز پرداخت: «اگرچه زنان در برخی کارهای سبک‌تر صحافی مانند ترتیب فرم‌ها و یا پانچ و فنر می‌توانند فعالیت کنند، اما بسیاری از کارها در صحافی نیاز به نیروی فیزیکی بیشتری دارد و معمولاً مردان این کارها را انجام می‌دهند. ما بیشتر از دانشجویان به عنوان نیروی کار موقت استفاده می‌کنیم، چرا که آن‌ها به دنبال کارهای پاره‌وقت هستند. اما برای تربیت نیروی کار ماهر، نیاز به مراکز آموزشی داریم که متاسفانه وجود ندارد.» این مشکلات باعث شده که صنعت صحافی با چالش‌های جدی در زمینه جذب و نگهداری نیروی کار مواجه شود.

در پایان، مدیر صحافی پارس به این موضوع اشاره کرد که هم کارگران و هم کارفرماها با چالش‌های مالی جدی روبه‌رو هستند. کارگران دغدغه‌هایی مانند اجاره خانه و هزینه‌های زندگی دارند و کارفرماها نیز با مسئولیت‌هایی مانند پرداخت حقوق و هزینه‌های جاری محل کار مواجه‌اند. این شرایط نیاز به درک متقابل و راه‌حل‌های مشترک دارد تا بتوان این صنعت را در برابر چالش‌های فعلی حفظ کرد.

رقابت نابرابر بخش دولتی با چاپخانه‌های خصوصی

مصطفی رمضانی، مدیر چاپ هادی، با اشاره به نابرابری بین بخش دولتی و خصوصی، صحبت خود را آغاز کرد: «بخش دولتی به دلیل دسترسی به منابع مالی و تسهیلات، مزایای بیشتری نسبت به بخش خصوصی دارد. در گذشته، دولت برای حمایت از چاپخانه‌ها، کارهایی مانند چاپ تقویم را به آن‌ها می‌سپرد تا بیکار نمانند. اما امروز، نه تنها کارهای دولتی به بخش خصوصی داده نمی‌شود، بلکه نهادهای دولتی حتی کارهای بخش خصوصی را نیز انجام می‌دهند. این رقابت نابرابر باعث شده چاپخانه‌های خصوصی با مشکلات جدی مواجه شوند.»

رمضانی مسائل را از دو جهت بررسی کرد و گفت: «مشکلات صنعت چاپ را می‌توان از دو منظر چاپخانه‌دار و کارگر تحلیل کرد. هر دو طرف با چالش‌های متفاوتی روبرو هستند که در نهایت به ضرر کل صنعت تمام می‌شود.»

مشکلات از دیدگاه چاپخانه‌داران

رمضانی، مدیر چاپ هادی، از دیدگاه یک چاپخانه‌دار به مشکلات صنعت چاپ پرداخت و گفت: «نیروی کار ماهر از این صنعت خارج شده و نیروی جوان نیز تمایلی به ورود به آن ندارد. این موضوع باعث شده که ما با کمبود نیروی کار مواجه شویم. حتی اگر نیروی تازه‌واردی هم جذب کنیم، نیاز به آموزش طولانی‌مدت دارد که هزینه‌های نگهداری و آموزش آن‌ها به شدت افزایش یافته است. در حالی که درآمدهای ما ثابت مانده و این عدم تعادل بین هزینه‌ها و درآمدها، فشار زیادی به چاپخانه‌ها وارد کرده است.
از طرف دیگر بخش دولتی به دلیل دسترسی به منابع مالی و تسهیلات، مزایای بیشتری نسبت به بخش خصوصی دارد. آن‌ها معافیت‌های مالیاتی و تسهیلات بانکی دریافت می‌کنند که ما از آن‌ها محروم هستیم. این نابرابری باعث شده که چاپخانه‌های خصوصی نتوانند با نهادهای دولتی رقابت کنند. حتی در برخی موارد، نهادهای دولتی کارهایی را که قبلاً به بخش خصوصی سپرده می‌شد، خودشان انجام می‌دهند و این وضعیت را برای ما دشوارتر کرده است.
در نهایت کارگران ماهر ما به سمت مشاغلی مانند اسنپ، دیجی‌کالا و فروشگاه‌های زنجیره‌ای می‌روند. این مشاغل نه تنها درآمد بالاتری ارائه می‌دهند، بلکه مسئولیت کمتری دارند و ساعت کاری منعطف‌تری دارند. فروشگاه‌های زنجیره‌ای و پلتفرم‌های اینترنتی به دلیل دسترسی به منابع مالی بیشتر و انحصار در صنایع مانند غذا و توزیع، می‌توانند حقوق و مزایای بهتری به کارگران بدهند.
این توزیع ناعادلانه منابع باعث شده که کارگران ترجیح دهند به جای کار در چاپخانه‌ها، به این مشاغل روی بیاورند. برای حل این مشکلات، نیاز به حمایت دولت و ایجاد فضای رقابتی عادلانه‌تر است. بدون حمایت‌های دولتی و ایجاد تسهیلات برای بخش خصوصی، ادامه کار برای چاپخانه‌ها بسیار دشوار خواهد بود.»

مشکلات از دیدگاه کارگران

رمضانی همچنین از دیدگاه کارگران به مشکلات صنعت چاپ نگاه کرد و گفت: «کارگران امروزی به دلیل حقوق پایین، عدم امنیت شغلی و نبود مسیر پیشرفت، انگیزه‌ای برای ماندن در این صنعت ندارند. در گذشته، کارگران با دیدن پیشرفت تکنولوژی و دستگاه‌های جدید، اشتیاق بیشتری برای کار داشتند. اما امروز، چاپخانه‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی، نمی‌توانند سرمایه‌گذاری کنند و این باعث می‌شود کارگران احساس کنند آینده‌ای در این صنعت ندارند.»

کارگران آینده‌ای در صنعت چاپ نمی‌بینند؛ به همین سادگی!

بسیاری از کارگران با قراردادهای موقت کار می‌کنند و این موضوع باعث می‌شود آن‌ها احساس امنیت شغلی نداشته باشند. در حالی که در مشاغلی مانند اسنپ یا فروشگاه‌های زنجیره‌ای، کارگران می‌توانند به راحتی درآمد خود را افزایش دهند و نیازی به نگرانی درباره آینده شغلی خود ندارند.
محیط کار چاپخانه‌ها سخت و فشرده است و امکانات رفاهی کمی دارد. کارگران مجبورند ساعت‌های طولانی کار کنند و با دستگاه‌های پیچیده و سنگین کار کنند. این در حالی است که در مشاغل دیگر، مانند اسنپ یا فروشگاه‌های زنجیره‌ای، کارگران ساعت کاری منعطف‌تر و شرایط کاری بهتری دارند.
برای جذب و نگهداری نیروی کار در صنعت چاپ، باید مسیرهای پیشرفت شغلی برای کارگران ایجاد شود و شرایط کاری بهبود یابد. بدون این تغییرات، کارگران به سمت مشاغل دیگر خواهند رفت و صنعت چاپ با بحران نیروی کار مواجه خواهد شد.»

گذر از مشکلات به سوی راهکارها

پس از بررسی عمیق مشکلات صنعت چاپ از دیدگاه چاپخانه‌داران و کارگران، اکنون زمان آن است که به راه‌حل‌های ممکن برای خروج از این بحران بپردازیم. رمضانی، مدیر چاپ هادی، با ارائه پیشنهاداتی از زوایای مختلف، تلاش می‌کند تا راه‌هایی برای بهبود وضعیت صنعت چاپ و جبران کمبود نیروی کار ارائه دهد. او معتقد است که تنها با همکاری بین چاپخانه‌داران، کارگران و دولت می‌توان به راه‌حل‌های پایدار دست یافت.

رمضانی با نگاهی جامع به مشکلات صنعت چاپ، راه‌حل‌هایی را ارائه می‌دهد که هم به نفع چاپخانه‌داران است و هم کارگران را حمایت می‌کند. او معتقد است که باید از روش‌های خلاقانه و نوآورانه برای جذب و نگهداری نیروی کار استفاده کرد. برخی از این راه‌حل‌ها عبارتند از:

پرداخت حقوق ترکیبی:

سیستم پرداخت حقوق به صورت ترکیبی (پایه به اضافه پاداش عملکرد) اجرا شود. این روش می‌تواند انگیزه کارگران را افزایش دهد و آن‌ها را به بهبود عملکردشان ترغیب کند.

کارگران چندکاره:

کارگران را به چندکاره‌گی تشویق کنند. به این معنا که یک کارگر بتواند چندین وظیفه را انجام دهد. این کار باعث کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری می‌شود.

استفاده از سیستم معرفی نیرو:

اگر کارگری فردی از اقوام یا آشنایان خود را معرفی کند، پاداشی دریافت کند. این روش می‌تواند به جذب نیروی کار جدید کمک کند.

افزایش ساعت کاری و اضافه‌کاری:

در کمبود نیروی کار، ساعت کاری افزایش یابد و اضافه‌کاری بین کارگران تقسیم شود. این کار می‌تواند درآمد کارگران را افزایش دهد و از طرفی، بار کاری چاپخانه‌ها را کاهش دهد.

تمرکز روی سفارش‌های سودآور:

چاپخانه‌ها باید به جای رقابت در بازارهای داخلی، روی سفارش‌های سودآور از کشورهای همسایه مانند عراق تمرکز کنند. او می‌گوید: «عراق یک بازار مصرف‌کننده بزرگ است و ما می‌توانیم با تمرکز روی این بازار، درآمد خود را افزایش دهیم.»

با بهترین برندهای دستگاه بسته‌بندی آشنا شوید! 

تضمین امنیت شغلی و بیمه‌ای کارگران:

تضمین امنیت شغلی کارگران و استفاده از تسهیلات بیمه‌ای و تکمیلی. او معتقد است کارگران باید احساس کنند که با ماندن در یک شغل ثابت، می‌توانند از مزایایی مانند سنوات، بیمه و امنیت شغلی بهره‌مند شوند، حتی اگر حقوق کمتری نسبت به مشاغل موقت مانند اسنپ دریافت کنند.

فرهنگ‌سازی و آموزش کارگران:

کارگران باید تشویق شوند تا با شرکت در دوره‌های آموزشی، مهارت‌های خود را ارتقا دهند و در نتیجه، حقوق بیشتری مطالبه کنند. این امر نیازمند اطلاع‌رسانی و آموزش توسط اتحادیه‌ها و سندیکاهاست.

سیستم‌های تشویقی و پاداش مبتنی بر عملکرد:

کارفرمایان باید سیستم‌های تشویقی و پاداش مبتنی بر عملکرد را برای کارگران ایجاد کنند. به عنوان مثال، اگر کارگری با خلاقیت خود سرعت کار را افزایش دهد یا تولید را بالا ببرد، باید از مزایای مالی بیشتری برخوردار شود.

مزایای کاری بیشتر برای جذب کارگران:

برای رقابت با مشاغلی مانند اسنپ، صنعت چاپ باید مزایای کاری بیشتری مانند بیمه تکمیلی، امکانات رفاهی و ساعات کاری منعطف‌تر ارائه دهد. این اقدامات می‌تواند کارگران را به ماندن در این صنعت ترغیب کند.

تسهیل صادرات و کاهش موانع اداری:

ضرورت تسهیل صادرات محصولات چاپی به کشورهای همسایه مانند امارات. دولت باید موانع اداری و قانونی را کاهش دهد تا چاپخانه‌ها بتوانند به راحتی در بازارهای خارجی فعالیت کنند.

حمایت دولت و نهادهای بالادستی:

دولت باید با ایجاد زیرساخت‌های لازم و ارائه تسهیلات مالی، به چاپخانه‌ها کمک کند تا بتوانند در فضایی عادلانه رقابت کنند.

فرصت‌های رشد و آموزش برای کارگران:

کارگران باید احساس کنند در این صنعت آینده‌ای دارند. ارائه فرصت‌های رشد و آموزش به کارگران می‌تواند انگیزه آن‌ها را برای ماندن در صنعت چاپ افزایش دهد.

کاهش وابستگی به نیروی انسانی و استفاده از فناوری:

استفاده از فناوری‌های جدید برای کاهش وابستگی به نیروی انسانی اشاره می‌کند. این امر می‌تواند هزینه‌ها را کاهش داده و بهره‌وری را افزایش دهد.

در نهایت، رمضانی نتیجه‌گیری می‌کند که حل مشکلات صنعت چاپ نیازمند همکاری سه‌جانبه بین چاپخانه‌داران، دولت و نیروی کار است. بدون این همکاری، صنعت چاپ با بحران‌های جدی‌تری در آینده مواجه خواهد شد.

سپاس از همراهی صاحب‌نظران و فعالان صنعت چاپ که با حضور خود در این میزگرد، دیدگاه‌های ارزشمندشان را به اشتراک گذاشتند. امیدواریم این گفت‌وگوها بتواند زنگ هشداری برای نهادهای مرتبط باشد تا با عزمی راسخ، گام‌های عملی برای نجات این صنعت مهم بردارند.

 

بهبود صادرات و رفع موانع قانونی   زنجیره علت یابی مشکلات چاپخانه‌ها در جذب نیروی کار، از نداشتن انگیزه کارگران به خاطر دستمزد ناکافی و ناتوانی چاپخانه‌داران در پرداخت حقوق مناسب به کارگران به دلیل محدودیت درآمد، به چاره‌سازی کسب درآمد چاپخانه‌ها کشیده شد. یکی از راه‌های کسب درآمد بیشتر گرفتن اجرت چاپ متناسب با نرخ تورم و افزایش هزینه‌ها بود و دیگری وارد شدن به بازار صادرات محصولات چاپی به ویژه به کشورهایی مثل عراق. علیرغم این صادرات کارهای چاپی موضوع این میزگرد نبود، چند کلمه‌ای در این باره رد دو بدل شد حاوی نکات قابل تامل است. میریونس جعفری با اشاره به مشکلات صادرات در صنعت چاپ، توضیح می‌دهد که این صنعت با موانع جدی مواجه است. او از جلسات متعدد با وزارت صمت و ارشاد یاد می‌کند، اما تأکید می‌کند که صادرات، به‌ویژه در حوزه چاپ، همچنان با چالش‌های بزرگی روبه‌روست. در کشورهایی مانند ترکیه و عراق، به محض درخواست چاپ، هزینه دریافت می‌شود، اما در ایران، صادرات محصولات چاپی به دلیل موانع اداری و قانونی بسیار دشوار است. جعفری به مشکلات دریافت مجوزهای چاپ اشاره می‌کند و می‌گوید در گذشته، حتی برای چاپ آثار با حروف لاتین، محدودیت‌های غیرمنطقی اعمال می‌شد. او همچنین از مشکلات مالی چاپخانه‌های کوچک می‌گوید که حتی برای دریافت وام‌های کم‌مبلغ مانند ۵۰۰ میلیون تومان با دشواری‌های زیادی مواجه هستند. جعفری معتقد است تا زمانی که موانع بروکراسی، فساد و نبود حمایت‌های لازم برطرف نشود، بهبودی در وضعیت صادرات صنعت چاپ ایجاد نخواهد شد. صنعت چاپ در بن‌بست تحریم‌ها و موانع داخلی عابدینی با اشاره به مشکلات صنعت چاپ و صحافی، به‌ویژه در حوزه صادرات محصولات کاغذی، تأکید می‌کند که این صنعت در سال‌های اخیر با کاهش شدید تقاضا از سوی بازارهای بین‌المللی مانند عراق مواجه شده است. او دلیل این روند نزولی را سیاست‌های محدودکننده داخلی، افزایش قیمت دلار و تحریم‌ها می‌داند. عابدینی معتقد است که محصولات کاغذی می‌توانند ارزش افزوده بالایی ایجاد کنند و نباید به‌عنوان کالاهای تحریمی در نظر گرفته شوند. او خواستار رفع موانع صادراتی، کاهش تعرفه‌ها و ارائه تسهیلات مالی به تولیدکنندگان داخلی است تا بتوانند در رقابت با کشورهایی مانند چین و ترکیه موفق عمل کنند. عابدینی همچنین بر لزوم بازنگری در سیاست‌های تحریمی داخلی تأکید می‌کند و پیشنهاد می‌دهد که به جای محدود کردن صادرات، باید از این محصولات به‌عنوان ابزاری برای ارزآوری استفاده شود. در پایان، او هشدار می‌دهد که بدون حمایت‌های لازم و ایجاد فضایی رقابتی، صنعت چاپ و صحافی نه تنها قادر به بازگشت به بازارهای جهانی نخواهد بود، بلکه با چالش‌های جدی‌تری در آینده مواجه خواهد شد. به گفته او، همکاری بین بخش‌های دولتی و خصوصی و اتخاذ سیاست‌های صحیح، کلید نجات این صنعت است. با وجود چالش‌های عمیقی که صنعت چاپ و صحافی ایران با آن‌ها مواجه است، به نظر می‌رسد هنوز راه‌حل‌های قطعی و عملیاتی برای رفع این مشکلات ارائه نشده است. راهکارهایی مانند بهبود شرایط کاری، افزایش مزایا، تسهیل صادرات و حمایت‌های دولتی اگرچه مطرح شده‌اند، اما اجرایی شدن آن‌ها نیازمند اراده‌ای جدی و هماهنگی بین تمامی بخش‌های مرتبط است. در حال حاضر، به نظر می‌رسد این راه‌حل‌ها بیشتر در حد حرف باقی مانده‌اند و اقدام عملی چندانی برای پیاده‌سازی آن‌ها انجام نشده است.

حدیث بازوند